Zonnestroompanelen in Nederland

duurzaamheid achter de meter

Toch maar even wachten met warmtepomp? (3)

De snode plannetjes van de minister van Economische Zaken op salderingsgebied zijn een dreun voor warmtepompbezitters en dus ook voor hen die plannen maken om aan een warmtepompavontuur te beginnen. Ook hier geldt: “Bezint eer gij begint”, en “Laat je niet gek maken door de waan van de dag”!

Volledige immuniteit tegen politieke wispelturigheid, krompraterij, willekeur en ordinaire geldklopperij is wellicht niet mogelijk, maar je wapenen kan wel, namelijk door het consequent toepassen van de drie richtlijnen van de Trias Energetica: 1. Zorgen dat de energievraag zo laag mogelijk is, 2. De energievraag duurzaam invullen en, als het niet anders kan, 3. Het allerlaatste gaatje dichten met iets fossiels. Een warmtepomp bevindt zich in het gebied van de tweede richtlijn. Traditioneel hebben warmtepompen een COP (Coefficient of Performance) van 4, dwz 1 eenheid energie stop je er in om de boel aan het draaien te houden, en dat levert 4 eenheden bruikbare warmte op. De COP van traditionele koelgas-compressie-warmtepompen staat al jaren op 4. Waarom? Verbetert dat niet? Ik heb het gevoel dat de markt voor warmtepompen voor kleine verbruikers opengegooid wordt door dezelfde minister van Economische Zaken die het leven van warmtepoompbezitters zuur dreigt te maken: we moeten/gaan van het gas af. Die maatregel opent een enorme markt voor warmtepompen in de bestaande bouw, en vanaf 1 juli a.s. ook in de nieuwbouw. Er is heel veel geld te verdienen door fabrikanten, dus de concurrentie wakkert aan. Wat eigenlijk een gezapig clubje van warmtepompfabrikanten was (‘ons kent ons’) verandert nu in een vechtarena. De tucht van de markt gaat werken en dat betekent innovatie en concurrentie

Is het vreemd dat er plotseling nieuwe warmtepompen worden aangekondigd met een COP van 5? Onder andere Alpha Innotec presenteerde onlangs een nieuwe COP-5 warmtepomp met zo’n hoge COP. Ik weet niet wat de theoretische limiet is, maar kennlijk zit er rek in de COP. Even wachten dus hoe het aanbod van warmtepompen zich ontwikkelt lijkt mij in dit opzicht raadzaam. Stom eigenlijk, want het van het gas af gaan wordt zo eindeloos vertraagd, terwijl de urgentie zo immens hoog is. Hoe groen is Wiebes?

Vakblad Warmtepompen: Alpha-Innoitec LWDV:

Toch maar even wachten met warmtepomp? (2)

Tja, wat zijn de consequenties van het vervangen door Wiebes c.s. van de salderingsregeling door een subsidieregeling? Dat is nogal wat als je overweegt een elektrische warmtepomp te combineren met zonnepanelen met als doel ‘nul-op-de-meter’.

Nul-op-de-meter heeft in dat geval behoorlijke financiēle gevolgen.

De aantrekkelijkheid van een warmtepomp zit hem op dit moment in de saldering. Men legge een groot aantal zonnepanelen op het dak. Dit levert in de zomer zo veel stroom op dat men in de winter genoeg overhoudt om comfortabel de warmtepomp overuren te laten maken. Het elektriciteitsnet als spaarvarkentje. Dát plaatje verandert, en dat gaat de warmtepompmens heel veel geld kosten.

Voorbeeld: een huishouden dat elk jaar1.800 m3 gas verstookt en 3.500 kWh stroom consumeert. Met een investering in goede woningisolatie (B-label) en een 8 kW warmtepomp komt men een eind op weg. Let’s go all electric! We vervangen de cv door een warmtepomp met een COP van 4 en we gaan elektrisch koken / water verwarmen. Om die 1.800 m3 gas te vervangen heb je 18.000 kWh warmte nodig, maar met een COP van 4 levert de warmtepomp dat af met een eigen verbruik van pakweg 18.000:4 = 4.500 kWh. Samen met het ‘normale’ verbruik wordt dat dus 8.000 kWh. Tijd om een zonnestroomsyteem aan te schaffen dat 8.000 kWh op jaarbasis levert. Hiervoor is een 10 kWp systeem nodig.

Mooi: we wekken 8.000 kWh op en we verbruiken 8.000 kWh. De meter in de meterkast gaat op en neer maar aan het eind van het jaar staat hij precies op hetzelfde getal als een jaar geleden. Met de salderinsgregeling is er niks aan de hand.

Maar nu de mooie nieuwe regeling van Wiebes. Subsidie, Hoera, hoera! Terugverdienen maar!

De subsidie voor teruggeleverde stroom bedraagt in het eerste jaar van de regeling 12 cent (het oorspronkelijke voorstel van Wiebes).

Omdat 75% van de jaarlijks opgewekte zonnestroom binnen wordt gehaald tussen 1 april en 1 oktober en de warmtepomp dan meeestal niet draait, gaat driekwart van de stroom terug het net in: 6.000 kWh en dat levert 6.000 x 0,12 = 720 euro subsidie op.

Gevolgen voor het jaarverbruik:

Het huishouden verbruikt op jaarbasis 8.000 kWh. Omdat er 6.000 kWh wordt teruggeleverd, wordt van die 8.000 kWh een hoeveelheid van 2.000 uit eigen zonnepanelen voorzien. Dat is alvast binnen. Blijft dus over alweer 6.000 kWh die noodgedwongen van het net worden betrokken. Niet uit een kolencentrale hoop ik overigens. Dat ‘importeren’ kost 6.000 x 0.21 = euro 1.260.

Dus: met de salderingsregeling blijft de knip dicht en is de eindstand in kWh nul en de eindstand in financiële zin ook nul (men betaalt een smak vastrecht). Dti maakt de dure warmtepomp enigszins betaalbaar.

Met een subsidieregeling krijgt men in dit voorbeeld euro 720 en men betaalt euro 1.260. Bingo! De warmtepompbezitter gaat al het eerste jaar voor 540 euro het schip in.

Dat is in het eerste jaar. De subsidie krijgt een plafond, dus als meer mensen zonnepanelen aanschaffen wordt de subsidie per klant minder. Omdat er in ons land nog nooit voor consumenten een subsidieregeling op duurzaam gebied  langer heeft geduurd dan één regeringsperiode is het heel gauw over en uit.

Conclusie: wacht maar even met het aanschaffen van een warmtepomp. Het financiële plaatje dat toch al niet rooskleurig was, ziet er met een subsidieregeling op zonnestroom ronduit beroerd uit. Stop je geld in woningisolatie, woningisolatie en nog meer woningisolatie onder het motto “hoe minder we nodig hebben hoe beter het is”. Koop liever een elektrische auto en maak alle zonnestroom lekker zelf op.

De aankondiging van Wiebes zet hem in één klap terug in de lange rij van gierige en inhalige ministers van EZ die de centen en het grote bedrijfsleven belangrijker vinden dan het milieu/klimaat en die elke stimulans voor kleine consumenten wegnemen, op een lullige hondenfooi na.

Toch maar even wachten met warmtepomp? (1)

Sinds de ingebruikstelling van de vloerverwarming in mijn woning loop ik rond met plannen om de cv ketel te vervangen door een warmtepomp. Oorspronkelijk zou dat een hybride systeem zijn, maar omdat we toch van het gas af gaan sla ik die tussenstap even over en doen we alles naar all electric in één Big Bang: warmtepomp, aanpassen elektrische installatie, overgaan op elektrisch koken,  elektrisch naverwarmen van water uit de zonneboiler. So far so good met het allesomvattende plan. Echter, ik lig ik al een tijd overhoop met de gemeente Leiden omdat ik méér zonbepanelen wil plaatsen om straks het verhoogde stroomverbruik van de warmtepomp enigszins te compenseren. Wat ik dan nog nodig heb betrek ik via een collectief zonnedak: Zon op Leiden, een fantastisch initiatief dat binnenkort werkelijkheid wordt. Alleen: de gemeente staat niet toe dat ik meer of andere zonnepanelen plaats, want er zijn beperkende regeltjes vanwege het beschermde stadsgezicht. Dat beschermde stadsgezicht is nog altijd belangrijker dan reductie van CO2 uitstoot. Dat moet en zal veranderen, maar dat kost tijd.

Nu is het zo dat de markt van warmtepompen ongelooflijk in beweging is. Elke zichzelf respecterende fabrikant komt binnenkort met een geheel vernieuwde lijn warmtepompen uit: nog beter, nog efficienter, nog economischer. Mooir boel! Je zal maar gisteren een warmtepomp hebben aangeschaft; die is dus vandaag al ouderwets, inefficient en  oneconomisch vergeleken met de nieuwste glimmende modellen.

Het lijkt wel de autowereld: elk jaar en nieuw glanzend jasje om een bestaand concept, wat extra techniek, toeters en bellen, en verkopen maar!

Bij elkaar doet dit mij even de lust vergaan om een warmtepomp aan te schaffen. Bovendien: elk nieuw model van een apparaat heeft altijd kinderziekten. Daar heb je in de winter geen behoefte aan en dat kan ik dus mooi overslaan. Komendde winter jagen we gewoon weer een dot gas door de bejaarde cv ketel  Komt tijd komt raad, en intussen sparen we gewoon door.

Vier pagina’s woonmerkwerk

Ik werd geattendeerd op het bestaan van het nieuwe DGBC Woonmerk. Hoera, alweer een nieuw label voor je woning! Zitten we om een nieuw label te springen? We hebben toch een energielabel? Vriend en vijand zijn het erover eens dat het bestaande energielabel een kwalitatief en arbitrair lappendekenlabel is en eigenlijk nauwelijks deugt. Zo heeft mijn woning een officieel A label, maar dat komt eigenlijk alleen maar door de zonnepanelen, de zonneboiler, vloer- en dakisolatie en de lage-temperatuurverwarming. Sommige zaken zijn huilen met de pet op, zoals ventilatie. Die is ‘natuurlijk’, ofwel tocht door kieren en spleten. Verder verspilt de woning heel veel energie vanwege het uitblijven van maatregelen omdat die in conflict zijn met wat toegestaan is vanwege het Beschermde Stadsgezicht (zoals vervanging van de rammelende dakkapellen door energiezuinige exemplaren met dikke kozijnen, ventilatieroosters en en triple glas).

De Dutch Green Building Council (DGBC – kan men niet gewoon een Nederlandse naam kiezen?) heeft een website (www.dgbcwoonmerk.nl) waarop juichend wordt verkondigd: “Vul de online scan eenvoudig in en krijg snel inzicht in de kwaliteiten van de woning en zijn omgeving, zowel voor bestaande als nieuw te bouwen woningen. Met DGBC Woonmerk maak je de stand van zaken van de woning inzichtelijk en stimuleer je tot noodzakelijke verduurzaming.” De online scan is geschikt voor zowel een zelfassessment als voor certificering“.

Uit nieuwsgierigheid heb ik de vragenlijst (deftig de self-assessment genoemd) zo eerlijk mogelijk ingevuld. Dat viel niet mee want er zijn ongelooflijk veel vragen, sommige vragen kan je verschillend interpreteren en sommige vragen zijn zó jargon dat ik ze domweg niet begrijp. Er is duidelijk nog verbetering mogelijk. Maar in ieder geval wordt nauwkeurig naar de woning en de daarin aanwezige installaties gekeken, er worden vragen gesteld over levensloopbestendigheid en ook de woonomgeving en veiligheidssituatie worden erbij getrokken. Dat is een stukje meerwaarde vergeleken met een bot energielabel. Het gaat dus om een gewogen oordeel gebaseerd op een heleboel eigenschappen van het pand en de omgeving ervan.

Voor de gelegenheid hield ik de stand van de vragen bij op een papiertje. Uiteindelijk had ik 4 vellen A4 vol gekrast met hanepoten! 79 vragen in diverse categorieēn! Leuk om te doen, en de score van mijn 1938-bouwjaar woninkje waar ik zo trots op ben viel me toch een beetje tegen (zie plaatje). Er is nog een hoop te doen.

Probeert u het zelf. Volgens de website kunt u de gegevens opslaan door een account aan te maken. Dat heb ik uit privacy overwegingen niet gedaan, wel een screenshotje gemaakt voor het eindresultaat.

website: www.dbgcwoonmerk.nl

Spagaat in Leiden (2)

Op de gisterenavond door de gemeente Leiden georganiseerde bijeenkomst over verduurzaming in het Roodenburgerdistrict (waarvan ‘mijn’ Professoren- en Burgemeesterswijk deel uitmaakt) waren maar bar weinig deelnemers afgekomen. Schandalig weinig eigenlijk. En dat terwijl er een heel belangrijk onderwerp op het programma stond: voorbeelden van door woningeigenaren uitgevoerde succesvolle verduurzaming van hun jaren ’30,’ 50 of ’70 woning. Is het mogelijk een gedateerd, koud, soms vochtig en tochtig pand comfortabel maken, afdoende te isoleren en van het gas af halen? De boodschap was: ja, dat kan. So far so good wat de positieve zijde betreft. De negatieve zijde: het kost allemaal veel en veel meer dan de spin van de milieu- bouw- en installatiejongens je wil laten geloven. Pak het voor jouw woningtype aangekondigde bedrag, en vermenigvuldig dat maar met twee dan kom je wellicht een beetje in de buurt. Bovendien is de verduurzaming van bestaande bouw een jungle van voorschriften, natuurkundige principes, voortschrijdende inzichten, materialen, tegenstrijdige adviezen, botsende competenties, mogelijkheden en onmogelijkheden, financieringsmogelijkheden, voorgeschotelde gouden bergen en subsidieregels. En daar komt de ramp van het Beschermde Stadsgezicht als een onaangenaam sausje overheen. Voor niet-ingewijden moet dit allemaal zo verschikkelijk intimiderend zijn dat men er simpelweg niet aan begint. Jammer. Ook voor de gemeente Leiden niet, want die duwt het van-het-gas-af gaan van dit district vooruit tot minstens 2035. Je houdt het niet voor mogelijk!

De essentie van verduurzaming in de bestande bouw blijft keihard onvereind, ook op een fraaie zomeravond: isoleren, isoleren, isoleren. En dan maar de zondvloed? Ik denk van niet, maar aan het gebrek aan belangstelling ben ik bang 90% van de Leidenaars wel. En de overige 10% was op vakantie, liep mee met de Avondvierdaagse of lag te pitten voor de TV.

Leidenaars die support willen hebben bij verduurzaming in en rondom hun woning: GaGoed

Spagaat in Leiden (1)

Dit is Leiden. Dit is de Zuidelijke Schil, pal bij het station Lammenschans. Het pleintje staat vol met auto’s; achter het station worden enorme, monsterachtige flats gebouwd.

Stel je hebt een woning zoals op het plaatje met een dak dat schreeuwt om zonnepanelen. De daken die u ziet zijn op het westen gericht, dus in feite zou men zowel op het voorvlak als op het achtervlak zonnepanelen kunnen aanbrengen. Vele vierkante meters zijn beschikbaar.

Zonnepanelen zijn hier verboden! Je hebt een omgevingsvergunning nodig vanwege het Beschermd Stadsgezicht. Vanwege de regeltjes mogen hier geen zonnepanelen zichtbaar zijn vanaf de openbare ruimte”, dit “om het karakter van de wijk te behouden”.

Wat willen ze in Leiden: een openluchtmuseum, omgeven door torenflats?

Aanstaande donderdag is er een wijkbijeenkomst over maatregelen die men kan nemen in het kader van duurzaamheid, o.a. van het gas af gaan. De website gagoed.nl, gesponsord door de gemeente Leiden begint met de leuze: “Samen maken we de juiste keuzes”. Mmmm, keuzes?

Een toffe maand mei

Mei 2018 was qua productie van zonnestroom een puike maand. De oude trouwe Shellpaneeltjes (6x95Wp) leverden toch maar weer 57,1 kWh af, wat bovengemiddeld is maar geen record. In 2008 scoorden ze liefst 62,0 kWh waar weer tegenover staat dat er in 2010 in mei slechts 49,0 kWh werd binnengehaald. We leven nu eenmaal in een landje met grillige weerpatronen. De gemiddelde mei-productie tusen 2001 en 2017 was 56,3 kWh.

Prachtig toch! In totaal hebben de bescheiden paneeltjes tussen hun installatie in 2000 en nu een dikke 7.400 kWh aan supergroene CO2 emissieloze stroom voor mijn huishouden geproduceerd. Er is zelfs behoorlijk wat teruggeleverd, want eind mei staat mijn elektriciteitsmeter al jaren in de min vergeleken met eind april. 7.400 kilowattuur is een verbazingwekkende hoeveelheid stroom: twee complete jaarverbruiken van een Jan-Modaalgezin. Ik ben een tevreden baasje, reken maar.

zie: Productie van mijn panelen

Energietransitie nachtmerriescenario

In de papieren versie van het Leidsch Dagblad stond gisteren het artikel “Vier flats van het gas af”. In de Internetversie bakte de krant het nog fraaier met de kop: Leiden voorop in aadgasvrij Nederland“. De burgemeester van Leiden was persoonlijk gekomen om triomfantelijk de gaskraan dicht te draaien. Hij verklaarde dat het project uitermate goed aansluit bij de Warmtevisie van de gemeente waarvan hij burgemeester mag zijn.

Prachtig toch?

De casus is interessant. het gaat om vier grote massieve flatgebouwen aan het Jacques Urlusplantsoen en de Churchillaan en wat laagbouw eromheen die in de jaren ’60 van de vorige eeuw zijn gebouwd: veel kleine goedkope huurappartementen in revolutiebouw, ofwel typische nachtmerrieconstructies als je kijkt naar de energietransitie. Er is een collectieve verwarming met dunne leidinkjes en plaatradiatoren die op hoge watertemperaturen draait. Stoken maar jongens! Nu heeft de woningbouwvereniging de flats en de omliggende complexen 5 jaar geleden gerenoveerd waardoor het energielabele is opgekrikt tot het niveau label C. Meer wilde de cooperatie niet doen want dat was te duur. Het dubbele glas werd geplaatst vanwege de verkeersherrie en de energiebesparing werd mooi meegenomen. Die flats blijven dus tot ze gesloopt worden label C houden.

De collectieve stookinstallatie draaide op aardgas. Er werd per jaar 450.000 kubieke meter gas verstookt. Die installatie is nu vervangen door een collectieve warmtepomp. De huurders merken niets: ze houden hun krakkemikkige radiatortjes en ze mogen kleumend de winter door. Ze blijven op gas koken. Zonnepanelen? Niets. Zonnewarmte? Niets. Van het gas af en toch niet van het gas af! Hoe triomfantelijk kan een burgemeester zijn. Als dit hét voorbeeld is van de energietransitie in Leiden, dan worden we nooit van z’n leven CO2 neutraal. Het  zegt heel veel over de slappe ambitie van de betrokken bestuurders bij de gemeente en bij de woningbouwcorporatie.

Notitie

En dan nog het volgende. Er wordt per jaar 450.000 m3 gas minder verbruikt. De warmtepomp moet wel het energie-equivalent van 450.000 m3 aan warmte aan de flatbewoners afleveren. De warmtepomp draait op stroom met, laten we zeggen een bron en met een COP van 4. In 1 m3 gas zit net zo veel energie als in 10 kilowattuur stroom. 450.000 kuub is dus gelijk aan 4.500.000 kWh. Met een COP van 4 verbruikt de warmtepomp dus 1.125.000 kWh per jaar. Waar komt die stroom vandaan? Er liggen geen zonnepanelen op het dak, dus die stroom komt dus 100% uit het net. 1 kWh uit het net staat voor gemiddeld 587 gram CO2 uitstoot, want de centrale gebrukt gas of, erger, steenkool. Met andere woorden: die 1.125.000 kWh staat voor 660 ton CO2. Direct verbranden van 450.000 m3 gas levert 803 ton CO2 op (1 m3 aardgas = 1,785 kg CO2). De werkelijke besparing aan CO2 is dus om en nabij 200 ton. Omdat 1 m3 gas in een centrale 10 kWh stroom produceert, staat de 1.125.000 kWh warmtepompstroom toch nog voor 112.500 m3 gas. De gasbesparing is dus gelijk aan 325.000 m3. Alleen als de stroom voor de warmtepomp 100% uit duurzame bronnen wordt gehaald zijn de flats wat warmtehuishouding betreft echt van het gas af.

Leidsch Dagblad: Leiden voorop in aardgasvrij Nederland

Mijmeren op Utrecht Centraal

Vanmiddag moest ik op weg naar huis overstappen op Utrecht Centraal. Er was nog een plekje vrij op een van de bankjes zodat ik al wachtende om mij heen kon kijken. De overkapping van het perron trok mijn aandacht. Kijk, kijk, kijk  dit zijn semitransparante zonnepanelen, met de zonnecelletjes keurig in strippen verdeeld over het glas. Ik herinnerde me een bericht, lang geleden, dat Prorail trots verkondigde dat men zonnepanelen op het nieuwe Utrecht Centraal Station ging plaatsen. Dat moet in 2010 zijn geweest. In 2013 zijn ze geplaatst. Ze liggen er dus alweer 5 jaar!

Bij elkaar produceren de zonnepanelen gemiddeld 85.000 kWh per jaar, ofwel het verbruik van 24 standaard huishoudens. Vandaag was een hele goede dag voor de zonnepanelen op Utrecht Centraal. Alle roltrappen draaiden op zonnestroom. Toepassing van zonnestroom scheelt er gemiddeld 46 ton CO2 emissie per jaar.

zie ook: Prorail

CrowdNett

En plots lag er een reclame van Eneco in mijn e-mailbox via een berichtje van Natuur&Milieu. Over CrowdNett. Het woord wekte bij mij geen associatie met iets duurzaams. Even surfen dus. CrowdNett blijkt een regeling te zijn van Eneco waarbij laatstgenoemde gebruik maakt van een deel van de capaciteit van jouw thuisbatterij. Het gaat als volgt: via Eneco koop je een 13,5 kWh capaciteit Tesla PowerWall. Een thuisbatterij waarin je jouw teveel aan zonnestroom kan opslaan. Vandaag was bijvoorbeeld zo’n superdag met heel veel zon en harde koude wind waardoor de productie van de zonnepanelen af spatte. Dat zou allemaal de batterij in kunnen. Eneco gebruikt jouw batterij (en die van vele andere klanten – dat is de truc voor Eneco) om snel vermogen bij- of af te schakelen op het net. Eneco hoeft hiervoor niet zelf een kostbare batterij te kopen want dat doe jij! Als tegenprestatie betaalt Eneco jou gedurende 5 jaar een bedrag van 500 euro.

Dit lijkt mij een hele innovatieve aanpak van Eneco om Tesla PowerWalls in te zetten. Voor pioniers best aantrekkelijk. Eneco én de klant profiteren ervan. Alleen zit saldering in de weg. Die kan dus worden afgeschaft.

Eneco: CrowdNett