Zonnestroompanelen in Nederland

duurzaamheid achter de meter

Het AVRO-TROS Radarverhaal over de warmtepompboiler

Het item op AVRO-Tros-Radar, “hoge energierekening door warmtepompboiler” trok gisteren mijn aandacht.

De bewoners van kleine appartementen in een door een partculier bedrijf verbouwd kantoorpant in Harderwijk zuchten onder gigantische energierekeningen in hun duurzame  ‘all electric’ woningen. De schuld geven ze aan de warmtepompboiler. Men was in de uitzending hevig teleurgesteld in het duurzaam bezig zijn. En niet onterecht. Een energierekening van 300 euro in de maand voor een appartementje van 42 vierkante meter is astronomisch. Ter vergelijking: ik woon zelf in een traditioneel gebouwd pand uit 1938 met ruim 150 vierkante meter vloeroppervlak. Er is verstandig verduurzaamd o.a. een paar zonnepaneeltjes, en de energierekening bedraagt 115 euro per maand. Ik krijg meestal bij de jaarafrekening geld terug. Als ik mijn situatie hetzelfde zou zijn als die van die arme mensen in Harderwijk, dan zou mijn energierekening 900 euro in de maand bedragen!

Wat zou er aan de hand kunnen zijn in die Harderwijkse appartementen? De verhuurder geeft niet thuis, dat geeft mij te denken:

Punt 1: voorwaarde voor efficiente vloerverwarming is de aanwezigheid van zeer goede ondervloerisolatie. Is die niet aanwezig dan zijn de verliezen “naar beneden” enorm. Het ging om toch om begane grond appartementen in een voormalig kantoorgebouw? Vraag is: is er (voldoende) ondervloerisolatie of liggen de verwarmingslussen platweg op het beton.

Punt 2: als er een parkeergarage is onder de begane grond en er is geen vloerisolatie, dan zal heel veel warmte die bestemd is voor de appartementen via dat plafond de garage in verdwijnen. Vraag: wat zit er onder de begane grond appartementen?

Punt 3: Radar had het over een warmtepompboiler. Deze apparaten zijn in principe ontworpen om warm tapwater te bereiden uit warmte afkomstig uit ventilatielucht. Is dat hier ook zo. Wat is dan hier de warmtebron voor die warmtepompboiler ?

Punt 4: ik zag op het platte dak van het appartementencomplex geen zonnepanelen. Waarom liggen die er niet?

Punt 5: Als je een warmtepompboiler gebruikt om vloerverwarming op een ongeisoleerde ondergrond mee aan te drijven dan lijkt het me dat de elektrische naverwarmingsspiraal in die warmtepompboiler vanwege de hoge continue warmtevraag en de geringe bron (ventilatielucht?) voortdurend moet bijverwarmen. Dit zou dan neerkomen op zeer ineffciente 100% elektrische verwarming van deze woningen via de omweg van die warmtepompboiler.
Punt 6: gezien de astronomische elektriciteitsrekeningen ben ik bang dat punt 5 wel eens actueel kan zijn

zie TrosRadar op Uitzending Gemist

Elektrische auto met accu-aanhanger

Wat is er verveldender dan dat de naald van de ladingtoestand indicator van je elektrische auto de nul nadert en er is geen laadpunt in de buurt? Een Franse firma heeft de accu-aanhanger bedacht, de EP-Tender (36,5 kWh). Je sleept je energiebron gewoon als een aanhangertje achter je auto. Eenmaal thuis kan je loskoppelen en het wagentje gebruiken als thuisbatterij. In feite een thuisbatterij-op-wieltjes en met een trekhaak. Of je zou er bijvoorbeeld eentje kunnen huren als je een lange trip aan het plannen bent.

zie: EP Tender

Soepele gemeentespagaat

B&W van de gemeente Leiden zitten in hun maag met een prachtige historische binnenstad met daaromheen vooroorlogse bouw van het type dat tegenwoordig in nieuwbouwwijken heftig wordt retro-gekopieerd. Die binnenstad en woonwijken eromheen zijn allemaal óf Rijksmonument, óf stedelijk monument óf beschermd stadsgezicht. In alle drie gebieden zijn zonnepanelen taboe. Haal het in je hoofd om een zonepaneel aan de straatkant van je woning te monteren en morgen hangt er een ambtenaar aan de deurbel: de gevreesde handhaver.  Gevolg: niemand verroert zich, het is wel goed zo. Het aantal zonnepanelen in Leiden ligt daardoor ver onder het landelijke gemiddelde. De kaart die NRC vanochtend publiceerde op haar website is wat Leiden betreft fake, want ze laat complete monumentale woonblokken zien waar zonnepanelen zouden liggen, en die liggen er echt niet. Mijn zonnepanelen zijn een eiland van onrust in een rimpelloze vijver. Ook ik mag van de gemeente niets [meer] doen. Niet eens vervangen.

Nu moet de gemeente van de Rijksoverheid duurzaamheid sterk gaan bevorderen, en de verantwoordelijke wethouders willen best meedoen. Ik meen zelfs een vonkje van enthousiasme te bespeuren. Wat is nu het revolutionaire voorstel van de wethouder: we gaan de heilige welstandsregels versoepelen. VERSOEPELEN – alsof je vloekt in de kerk van authenthiciteitsaanbidders. Dat is ongehoord in de Sleutelstad! We zijn benieuwd.

Op de website van de gemeente is een pagina waar men kan inspreken. U vindt daar het stuk “zonnepanelen in beschermd stadsgezicht”. Met een kaart. Een representatief  stukje van die kaart (mijn eigen wijk) ziet u op het bijgaande plaatje.

De huidige regels zijn: aan de straatzijde mag helemaal niks, aan de tuinzijde zijn zonnepanelen vergunningsplichtig; als ook maar een hoekje of randje van de geplande zonnepanelen vanaf de straat zichtbaar zijn wordt vergunning geweigerd.

De regels in het VERSOEPELDE voorstel zijn: in zone 1 (oranje) mag niks, in zone 3 (groen) mogen zonnepanelen  vergunningsloos worden geplaatst. Als je inzoomt op de kaart zie je dat alle woningen een naar de straat gekeerd dakvlak hebben waar niks  mag (de huizen hebben bijna allemaal zadeldaken) en een van de straat afgekeerd dakvlak waar alles mag. Mijn huis is ook zo’n huis. Ik mag dus straks voor de helft niks en ik mag straks voor de helft alles!

Nu is het zo dat de wijk noord-zuid (A) lopende straten en oost-west (B) lopende straten heeft. De A woningen hebben in de ochtend op het ene dakvlak zon en in de middag op het andere. Zij kunnen dus zonnepanelen op het vergunningsvrije dakvlak leggen en ze hebben 50% productie. In B-straten ligt het anders. Woningen aan de noordkant van deze straten mogen alleen zonnepanelen leggen op het dakvlak dat van de zon af is gekeerd. Daar kopen de bewoners helemaal niets voor. De overburen zijn daarentegen spekkopers want zij mogen vergunningsvrij zonnepanelen leggen op het naar de zon gerichte dakvlak. Proost! Scheve ogen, boze ‘noorderlingen’ die razend naar de rechter stappen vanwege veronderstelde rechtsongelijkheid.

De gemeente schiet met de  VERSOEPELDE  regels naast het doel. Het is gewoon een bestendiging van de bestaande regels. ‘Noorderlingen’ waren al boos en blijven boos.

Mijn voorstel is: verander alles wat op de kaart groen is, in blauw (zone 2). Voor zone 2 geldt in de VERSOEPELDE  regels: vergunningsplichtig; panelen toegestaan indien ze voldoen aan een aantal eisen (rustig dakbeeld, donkere  panelen in donkere frames, aaneengesloten, liefst per bouwblok allemaal dezelfde oriëntatie. Dat lijkt mij beter dan de voorgestelde spagaat die niets aan de bestaande toestand verandert. Bovendien krijgen in mijn voorstel ambtenaren straks weer werk, en dat is iets waar ambtenaren altijd wel oor naar hebben (haha – volg deze link).

Gemeente Leiden: pagina Inspraak

NRC pagina “Waar liggen zonnepanelen in Nederland” (achter paywall)

De kat’s koude kont

Een van de ondergeschoven kindjes in het wereldje van verduurzaming is het kattenluik. Voor de poes wordt goed gezorgd, het kattenluik is een sluitpost. Hoewel, je kan honderden euro’s uitgeven aan een soort elektronische kattenval die reageert op een bij het arme beestje geĪmplanteerde microchip. Geen vreemde katten in mijn huis! Maar goed, bij de meeste huishoudens-met-poes moet dat dier toch ergens van binnen naar buiten kunnen sluipen om zijn roofdierinstincten te gaan bevredigen door wat jonge vogels te snaaien, wat? Daarvoor heeft men een kattenluik, of -tunnel.

Erg energiezuinig zijn die kattenluiken meestal niet. Een leuke combinatie van stevige vloerverwarming en steenkoud kattenluik trof mijn aandacht. Poes is slim: zij zit met haar kontje comfortabel op de warme tegels. Kattenluik is steen- en steenkoud. Koude lucht die naar binnen komt wordt meteen verwarmd door de vloerverwarming. De poezeneigenaar merkt daar niks van want op zijn energierekening zal dat energieverlies ziet zoveel uit halen. Maar goed, alle beetjes helpen, bij energiebesparen. Ook het huisdierluik. De situatie van dit plaatje is zo verschrikkelijk vermijdbaar.

Even Reboundje spelen, of Jevonsje

Met het langzaam maar zeker langer en zonniger worden van de dagen loopt ook de temperatuur in het voorraadvat van de zxonneboiler weer lekker op (plaatje). Dat nodigt uit om heerlijk lang te douchen niet alleen vanwege de pret maar ook “want de energie is toch gratis“. Dat lange douchen, of meerdere malen per dag badderen hoef je niet te doen met een gasgestookte warmwatervoorziening want dan stoot je én behoorlijk wat CO2 uit én het huishoudbudget lijdt schade op.

Zoiets als lekker lang luxe in bad gaan want de energie is toch gratis” noemt men het ‘rebound effect’, ofwel het ‘Jevons effect’ genoemd naar de Engelse econoom William Jevons (1835-1882) die de eerste was die de paradox beschreef dat technische vooruitgang (bijvoorbeeld energiebesparende technieken) niet het volledige gewenste effect (besparing) opleveren maar soms het omgekeerde omdat door de verbeterde techniek de vraag ernaar enorm toeneemt. Ik sta langer onder de douche “want de energie is toch gratis“, maar ik verbruik toch stiekem meer gas als ik er een gewoonte van maak vanwege de naverwarming van het douchewater én ik verbruik uiteraard meer water.

‘Rebound’ geldt ook voor zonnepanelen. Omdat de zonne-elektriciteit overvloedig is en gratis (de rekening van de PV installatie is 20 jaar geleden betaald, wie maalt daar nog om?) heb ik de neiging om mijn computer de hele dag maar aan te laten staan, “want de energie is toch gratis“. en over 2 jaar: “anders lever ik toch maar voor  noppes terug, meneer Wiebes!”. Grappig, dat we de neiging hebben om kostbare hulpbronnen gemakkelijk te verspillen, “want het is toch gratis of goedkoop“, gemak of eigenlijk uit een soort rancune (casus William Jevons Wiebes!).

Jevons paradox op Wikipedia

Ramen openzetten, sovjet style

Een opvallend fenomeen bij de idiote weersomstandigheden van vandaag (ZW-storm, buitentemperatuur snel oplopend naar 14 graden) is dat de warmtecapaciteit van mijn goed geisoleerde woning te traag is om geaccumuleerde warmte snel kwijt te raken. Vanochtend, toen het buiten nog het nog relatief koel was (10 graden !) ging de cv draaien om, zoals gebruikelijk na de nachtverlaging, warmte in de vloerverwarming te stoppen. Dat gebeurt met cv-aanvoerwater van 23 graden. Dat is genoeg om de vloer in een uurtje op een comfortable 21 graden te krijgen waardoor de temperatuur in het woongedeelte op een buitengewoon aangename 20 graden uitkomt.
So far so good. Echter: de buitentemperatuur sprong vanochtend omhoog en door de geweldige ondervloerisolatie lekt er meer heel weinig warmte weg. Gevolg is nu dat de vloer een onaangename 23 graden heeft aangenomen en de temperatuur in het woongedeelte plofferig aanvoelt met 21-22 graden.
Remedie: cv even in vakantiestand, vloerverwarminsgpomp op volle kracht en de ramen wijd open. Zo deed men dat vroeger in de Sovjet-Unie met zijn collectieve blokverwarming, en wellicht gaat het er in sovjet-tijd gebouwde flats in Moskou nog steeds zo aan toe: te warm binnen >>> ramen open zetten!

zie: Weerstation Uithoorn

Foutje – Bedaaaaank

Het Planbureau voor de Leefomgeving zou een foutje gemaakt hebben in de kostenberekening voor het verduurzamen van woningen. We hebben het over 30-40% te lage inschatting. Het is niet de eerste keer dat PBL berekeningen maakt die door het kabinet gretig worden gebruikt om zorgen over de kosten van verduurzaming weg te sussen. Erg jammer en slecht voor de duurzame zaak. Wie gelooft het PBL nog? Wat zijn de echte kosten straks om van het gas af te gaan? Nou ja, wie kostenplaatjes gelooft die door de overheid worden gepresenteerd voor grote projecten (Betuwelijn, HSL, Noord-Zuidlijn Amsterdam, Zuidersluis IJmuiden, ga maar door)  wordt altijd voor de gek gehouden. De burger staat altijd achteraan in de rij, zullen we maar zeggen.

Het Parool, 13 februari 2020

20 jaar wankelend kwartje

Opgewekt verklaarde de Leidse wethouder met Duurzame Verstedelijking in haar portefeuille in een interview op de plaatselijke radiozender dat ze een plan heeft gepresenteerd aan de gemeenteraad om de regels te verruimen om zonnepanelen of een zonnecollector op het dak van de woning te mogen leggen. Tot nog toe liep dat soort initatieven helemaal dood in een oerwoud van buitengewoon gedetailleerde regels (iets van 5 pagina’s zichtlijnen in de Welstandsnota). Mijn eigen 6 stokoude zonnepanelen van 95 Wp elk vervangen was (en is nog steeds – trouwens ook in het gepresenteerde plan, omdat ze aan de straatzijde liggen) ten strengste verboden omdat in 2012 mijn woning tot het beschermde stadsgezicht is gaan behoren. Haha, probeer in het beschermde stadsgezicht maar eens glaslatten op de vooruit te spijkeren, laat staan zonnepanelen aan de straatzijde (bij) plaatsen of vervangen. No way! Hel en verdoemenis, tot aan de Bezwaarcommissie toe.

Nu moet dat dus eindelijk veranderen. Na het aanvankelijke gemeentelijke enthousiasme in 2000-2005 heeft men 15 jaar lang zonnepanelen vakkundig tegengehouden. Desalniettemin zijn er heel wat panelen bijgekomen (gelukkig zijn er in Leiden een heleboel eigenwijze mensen die duurzaamheid hoger in het vaandel hebben dan de gemeente).

Stel het is voorjaar, de zon schijnt lekker en een Leidenaar krijgt het in zijn malle hoofd om zonnepanelen aan te schaffen. Voordat je ze mag leggen moet je uiteraard een installateur vinden, offerte laten uitbrengen en daarna een complexe vergunningsprocedure doorlopen die minstens 6 weken duurt wegens ter inzagelegging, bezwaren aanhoren, plannen wijzigen, opnieuw aanvragen, weer 6 weken wachten, nog meer wachten en uiteindelijk dan misschien vergunning krijgen. Dan moeten ze nog gelegd worden. Intussen is het najaar geworden en leveren je panelen een half jaar niks op. Reken rustig op minstens een half jaar voordat er misschien panelen liggen. Ik heb heel wat e-mailtjes gehad van woedende buurtgenoten wiens aanvraag geweigerd was, e-mails van buurtgenoten die er maar van afzagen vanwege de ongelooflijke rompslomp en al het geharrewar, ik heb zonnepanelen zien verdwijnen door bemoeienis van de gemeente, en ik zie zonnepanelen op de meest inefficiēnte plekken liggen (illegaal?) waar nauwelijks zon komt, en dat allemaal vanwege de welstand. Bloed kruipt immers waar het niet gaan kan, zelfs in het brave Leiden. Er zijn ook genoeg buurtgenoten die zonnepanelen maar ongelooflijk lelijke technische dingen vinden, laat staan een collector voor een zonneboiler. Ik heb wel eens in dit opzicht het woord “matras op je dak” gehoord.

Ik vermoed dat de wethouder eieren voor haar geld heeft gekozen. Aan de ene kant heeft ze te maken met getergde duurzame burgers en een groenlinkserige gemeenteraad, aan de andere kant is er de zeer invloedrijke lobby van cultuurhistorieminnaars en architectuur-fundamentalisten, en is een deel van de burgerij tegen glimmende moderne techniek op mooie authentieke panden. En niet te vergeten is er de Stichting Erfgoed Leiden en Omstreken (SEO) die uiterst streng de welstandsregeltjes interpreteert, tot het detail van glaslatten bij HR++ glas toe (ontoelaatbaar; verstoort de architecturale harmonie op brute wijze!). Je houdt het niet voor mogelijk. SEO beoordeelt vergunningsaanvragen en het SEO-advies wordt altijd gevolgd. SEO-advies negatief = vergunning geweigerd. Punt.

Volgens het plan van de wethouder mogen 3.400 adressen in Leiden straks zonnepanelen op het dak leggen. Er staan wel kleine lettertjes bij: “zolang ze niet zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte“. Daar gaan we weer! Niets nieuws onder de zon dus, de regeltjes blijven bestaan en de vergunningsplicht blijft. Er bestaat dus gerede kans dat er wéér eindeloze vergunningsprocedures komen, met wanhopige ambtenaren, boze burgers die gaan klagen tot in de gemeenteraad toe. Wel is het zo dat van de daken in mijn omgeving die niet vanuit de openbare ruimte zichtbaar zijn (Google Maps) nog altijd minstens 75% kan worden volgelegd met zonnepanelen, dus we kunnen even door voordat dat kwartje nu eens eindelijk echt goed valt. Mochten alle daken maximaal volgelegd zijn met zonnepanelen, dan zou dat alleen al in mijn wijk (1.200 panden) ongeveer 1 kiloton CO2 uitstoot per jaar schelen vergeleken met de situatie in 2000.

Misschien wordt het leuk om de wethouder op de proef te stellen door een breed in de media geëtaleerde vergunningsaanvraag in te dienen om mijn zes lieve schattige, 20 jaar oude paneeltjes te vervangen door wat moderners.  Zou het kwartje écht gevallen zijn bij de gemeente Leiden?

bericht in Sleutelstad 107.5 FM

Overmorgen warmetruiendag!

Even opletten want de wollen trui kan eindelijk uit de mottenballen. Heeft u deze winter (winter??) al een trui aan gehad? Nee, dan is dit uw kans. Op 7 februari 2020 is, zoals elk jaar, warmetruiendag.  De 14e alweer. Om ons eraan te herinneren dat we met z’n allen bezig zijn het klimaat naar de mallemoer te helpen. 13 jaar actie voeren en dan een supermilde winter aan de broek krijgen zoals die totnogtoe 2019-2020! Eigenlijk kan de warmetruiendag dus worden afgeschaft want het is door verregaande opwarming van der aarde al niet meer nodig. De krokusjes bloeien immers al. Zo doet mijn eigen gemeente voor zover ik op Google kan zien, niet mee. Vermindering van uitstoten van CO2 heeft hier bepaald geen hoge prioriteit. Ik denk dat dat komt omdat de dames en heren regenten lui achterover in hun pluche zitten en denken dat ze ermee weg kunnen komen door een buis naar de Rijnmond te trekken (de fameuze, of zoals u wilt beruchte, Leidse Warmterotonde) om daar fossiele afvalwarmte te kopen die ze hier ten stede als panacee te verkopen voor het van het gas af gaan. En bovendien zit er over een paar jaar toch weer een nieuwe wethouder, en die zoekt het maar uit!  Desinteresse in zoiets ordinairs als een trui aantrekken. En de burgers, ach die slikken het wel.

Met andere woorden: die trui gaat overmorgen aan, borstrok eronder, desnoods een oude krant erbij zoals dat ging in de tijd dat er nog Elfstedentochten werden gereden, en de thermostaat gaat een dag helemaal op non-actief. Doe mee! Het is harder nodig dan ooit.

www.warmetruiendag.nl

Helft verkochte kooktoestellen inductie?

Gisteren viel het plaatselijke reclameblaadje weer op de mat. Zoals gebruikelijk stond er reclame in van een keukenfirma. Met plaatjes van geadverteerde keukens. Als je goed kijkt is tegenwoordig op de helft van de plaatjes ‘mooie keuken’ een inductiekookplaat te onderscheiden. De ‘aanbieding van de week’ heeft steevast nog een gaskookplaat.

Hoe zit dat met het aanbod van inductiekookplaten? Bol.com gaf 600 resultaten op de zoekterm ‘inductiekookplaat’. Een zeer ruim aanbod, dus. Daarna ben ik naar de dichtstbijzijnde witgoedzaak gegaan om te kijken wat de showroom te bieden heeft (moest er toch wezen vanwege een kapotte magnetron). Daar blijkt inderdaad de helft van alle fornuizen en kooktoestellen van het inductietype te zijn! Ook is er ruim aanbod van losse inductie-kookplaten, van die dingen met een stekker die je gewoon in een willekeurig stopcontact stopt.

Ik leid van deze stille getuigen af dat het proces van het Van-Het-Gas-Af-Gaan in stilte al volop bezig is. Ons huishouden kookt al anderhalf jaar zeer tot tevredenheid met een inductiekookplaat. Over een paar jaar zeggen we: “kijk nou toch eens, we kookten vroeger op gasvlammetjes, wat schattig, hoe bestaat het!”