Zonnestroompanelen in Nederland

duurzaamheid achter de meter

Op naar 1000 Wp per paneel

Zonnepanelen zijn net kinderen. 20 jaren geleden viel bij mensen de mond open als er “95 Wp” op het label stond. Daarna ging het vermogen van zonnepanelen omhoog en omhoog. Ook de afmetingen groeiden. Tegenwoordig is dat spul van rond de eeuwwisseling puur antiek (gelukkig hebben de ambtenaren van de gemeente Leiden geen flauw benul van techniek want anders was mijn PV systeem al lang tot Gemeentelijk Monument verklaard). Vermogens bleven maar groeien en groeien. Afgelopen zomer kwam Canadian Solar met de nieuwste panelen: monsters van 665 Wp. JA Solar presenteerde op een beurs in China allemachtig grote panelen met 810 Wp. Dit zijn giganten van 2 meter hoog, 1,3 meter breed en 34 kilo zwaar. Sjouw dat maar eens met een laddertje je dakkapel op. De cellen die in 2000 nog  gezaagd werden uit staafjes silicium van 90×90 mm hebben nu afmetingen van 210×210 mm. Als we dat allemaal doortrekken hebben we over een paar jaar panelen van 1.000 Wp per stuk. Kwestie van ontwikkelen.

websites: 665 Wp panelen van Canadian Solar   —  800-810Wp panelen van JA Solar

Meest duurzame energieleveranciers

Elk jaar bengen WISE, Natuur & Milieu en de Consumentenbond een lijst uit met daarop de ranking van energiebedrijven aan de hand van duurzaamheid. Dit jaar zijn het Pure Energie, Vrijopnaam, Energie VanOns, om | nieuwe energie en Powerpeers die allemaal een dikke tien krijgen. Helemaal onderaan, met een score van 2,7 bungelt Naked Energy, donkerrood aangegeven, een schaamtekleur!

U vindt de lijst op de website van WISE. Hoe groen is uw eigen energieleverancier? Het leuke is dat de stroom die je van je eigen zonnepanelen haalt allemaal horen bij een nummer-1 leverancier namelijk ‘Ikzelf Energie’

Richting All Time High

Het is leuk om te zien hoe de productie van zonnestroom zich door het jaar ontwikkelt. Het is helemaal leuk als de productie richting record gaat. Dat laatste is dit jaar zeker het geval. We hadden een pracht-voorjaar en een hele mooie zomer. De cijfertjes geven aan dat mijn zonnestroominstallatie opstoomt in de richting van een record jaarproductie. Alleen als het van nu af tot en met Oudjaar alleen maar regent en stormt zodanig dat de productie helemaal tot stilstand komt, blijven we onder een All Time High. 2020 komt als het goed gaat in het Guiness Book of Records!

Eindelijk, eindelijk (en je nog steeds belazerd voelen)

Wie in mijn gemeente (Leiden) duurzaam wil zijn moet geduld hebben. Erg veel geduld. Afgelopen februari kondigde de verantwoordelijke wethouder een ‘enorme verbetering’ aan van de welstandsregels, daar waar het gaat om zonnepanelen en zonneboilers. Ze deed voor alsof B&W er keihard in zou gaan (“Een zonnepaneel op elk huis!” – persmomentje). Bij het voorstel zat een voorlopige kaart. Die was een enorme teleurstelling want de helft van de potentiële daken was no-go. Vervolgens duurde het tot oktober voordat er in de gemeenteraad een voorstel werd aangenomen. Er zou op dat moment al een nieuwe kaart moeten zijn waarop pietje-precies zou zijn aangegeven welk dakvlakje wél en welk dakvlakje niet vergunningsvrij zou zijn. Die kaart was er dus niet. Nu eindelijk wel. Te bewonderen op https://kaart.leiden.nl/zonnepanelen.

Wat levert het op: alles aan de straatzijde is vergunningsplichtig (blauw). Daar mag je dus niet zomaar panelen plaatsen. Dat was vroeger ook al zo. Verbetering is dat vanaf nu aan de straatzijde onder strenge (arbitraire) welstands voorwaarden panelen mogen worden geplaatst. Een piepklein sprankje licht dus. Hoewel….. er bestaan ook de regels van het Rijks Beschermde Stadsgezicht.  En die staan boven plaatselijke welstandsregels. En die regels zeggen: nee, nee, nee. Alles moet zo blijven als het is: Leiden Openluchtmuseum. Dat kan dus een aardige spagaat opleveren voor de dappere Leidse gemeenteraad: bewoners die duurzaamheid nastreven mogen vanwege de welstand wél (onder strakke voorwaarden en bij de gratie van een legioen ambtenaren) panelen plaatsen maar vanwege de regels van het Rijks Beschermde Stadsgezicht beslist niet.

Er zijn in mijn wijk een aantal oost-west lopende straten (zie plaatje). Stel je bent eigenaar van een woning aan de zuidkant. Je legt vergunningsvrij zonnepanelen op het achterdakvlak en het is genieten geblazen. Overbuurman mag helemaal niks met zijn dakvlak waar de zon op schijnt, want, tja, straatkant!. Als troostprijs mag hij vergunningsvrij zonnepanelen leggen op het dakvlak dat naar het noorden wijst.

De wethouder houdt intussen vrolijk vol: “Een zonnepaneel op elk huis, dat is de missie!”. Waarom komt ze dan met zulke bizarre regels?

CO2 loggen

Met wat elektronica, Arduino software en geknutsel is het mogelijk om met een CCS811 CO2 sensor (zie berichten van 26 oktober en 8 november jl) en met een logger afgeleid van mijn puls-logger aan de slag te gaan met het vastleggen van veranderingen in CO2 gehalte in de binnenatmosfeer. Hoe goed geventileerd is mijn woning? De waarden op het plaatje beslaan een periode van ongeveer 5 uur en hebben betrekking op de lucht in mijn kantoortje. Het kabbelt allemaal een beetje voort rond de 600 ppm. Niet slecht en niet goed, maar aan de andere kant ook niet vreselijk alarmerend. Het gaat met name om veranderingen in het aantal ppm. Er wordt voorlopig nog wat aan het systeem gesleuteld, o.a. een software smoothing filter wordt aangebracht om alle kleine piekjes en putjes af te vlakken, ik maak het systeem mobiel met een power bank en dan gaan we het hele huis door!

CO2 meten: wetenschap of gadget-gedoe ?

Met behulp van een breakout CCS811 sensor, een Wemos D1 mini microprocessor en een 128*64 LCD display heb ik een heuse meter gebouwd die én de hoeveelheid CO2 in een te bemeteren ruimte meet én die de gegevens doorgeeft aan een account op Thingspeak om via dat medium grafiekjes weer te geven van…. ja van wat eigenlijk? De software komt uit de bus met een resultaat uitgedrukt in ‘ppm’ (parts per million) CO2, een gangbare maat in de milieuwetenschappen. De hoeveelheid CO2 in de aardatmosfeer is op dit moment rond de 410 ppm en is al jaren stijgend – iets waarover we ons overigens ontzettend zorgen moeten maken. We weten dus hoeveel ppm CO2 de atmosfeer bevat, dus waarom zou ik dat met mijn goedkope Chinese sensortje opnieuw moeten meten?

Zaak is dat CO2 heel veel gebruikt wordt om luchtkwaliteit binnenshuis te bepalen. Arbomaatstaven zijn: minder dan 800 ppm binnenshuis betekent dat de ruimte goed geventileerd is. Tussen 800 ppm en 1200 ppm is de ventilatie matig, en boven de 1200 ppm is de ruimte slecht geventileerd.

Maar: ventilatie hoeft niet te betekenen dat de luchtkwaliteit goed is. Vluchtige stoffen, bijvoorbeeld oplosmiddelen, en de gassen formaldehyde en koolmonoxide, worden niet gemeten. Ook fijnstof kan bij bakken binnenwaaien als je naast een snelweg, olieraffinaderij of vliegveld woont en je zet een raam open. Vocht en schimmel zie je niet met een CO2 meter.

Ventilatie zegt dus niet alles. CO2 zegt ook niet alles. CO2 geeft alleen aan dat er geventileerd wordt. De andere bepalende factoren voor luchtkwaliteit moet je met andere sensoren meten: koolmonoxide meter, methaanmeter, fijnstofmeter, vluchtige-oplosmiddelendampenmeter, en verder sensoren voor vochtgehalte en temperatuur.

Dus: ik heb een gadget in elkaar gesleuteld, maar in ieder geval een interessante gadget. Ik ga hem “ijken” door hem een etmaal buitenshuis te plaatsen. Daarna kan ik beter zien hoe het staat met de luchtverversing in allerlei vertrekken in mijn woning. De wijk dateert van 1938 en de woningen hadden toen ‘natuurlijke’ ventilatie’ (lees: verse lucht komt binnen via kieren en gaten). Als men ging koken werd de keukendeur open gezet, ook in de winter. Als je in dit soort woningen alle kieren en gaten dicht stopt, vraag je om problemen met de luchtkwaliteit. Gelukkig koken wij alweer twee jaar elektrisch dus voor de keuken hoef ik niet te vrezen.

Heeft u schoolgaande kinderen, lees dan dit over luchtverversing in schoollokalen

Octoberproductie: even de oogjes uitwrijven

Gewoonlijk zitten we in october in het dalende deel van de jaarlijkse PV productiecurve. Toen ik gisteren de getalletjes voor afgelopen octobermaand uit mijn logging systeem had gepeuterd en die vergeleek met die van vorige jaren moest ik toch eventjes de oogjes uitwrijven. Vorig jaar oktober: 18,8 kWh, het jaar ervoor 32,7 kWh. Dit jaar een magere 14,5 kWh. Mijn eerste reactie was om de omvormer te inspecteren: niets aan de hand. Blijkt dat zonnestroominstallaties bij collega’s het in de afgelopen maand ook niet best hebben gedaan. Men rapporteert een record-slechte oktobermaand. Gauw vergeten maar!

CO2 sensor

De kwaliteit van het binnenklimaat in een woning bestaat vooral uit gevoelswaarde. Je leeft erin, je eet en je slaapt erin en de woning moet prettig aanvoelen. De belangrijkste natuurkundige kwaliteiten die hieraan bijdragen zijn temperatuur, vochtgehalte, en hoeveelheid [fijn]stof. Minder bekend is de CO2 concentratie in de huisatmosfeer. In het soort vooroorlogse woningen zoals dat waarin ik woon is het binnenklimaat van oorsprong vooral in de winter beroerd: vochtig, koud, slecht verwarmd, tochtig, muf en slecht geventileerd. Schimmel ligt op de loer.

Aan dat binnenklimaat kan men gelukkig enorm veel doen. Zo geeft bijvoorbeeld plaatsing van HR++ glas en vloerisolatie gecombineerd met vloerverwarming een gigantische verbetering van het binnenklimaat. Wèg tocht! Niks meer muf! Alleen al daarom de moeite meer dan waard om meteen toe te passen in vooroorlogse wonigen. Een en ander is goed te meten aan een sterk verminderd vochtgehalte en bijvoorbeeld het verdwijnen van muffe lucht verspreid door boeken op de onderste planken van boekenkasten. Overgaan op inductiekoken geeft enorme vermindering van vieze lucht en fijnstof in de keuken. Het huis blijft veel langer schoon.

Blijft over de ventilatie – hét zwakke punt in vooroorlogse bouw. Er moeten vanwege de ‘natuurlijke’ ventilatie ramen open. Dat geeft aan de ene kant heerlijk frisse lucht, maar het betekent aan de andere kant warmteverlies. Om de kwaliteit van de lucht in de woning te bepalen heb ik een CO2 sensor laten aanrukken die gekoppeld aan een Aduino voortdurend het aantal ppm CO2 de binnenatmosfeer gaat registreren. Een eerste stap richting CO2 gesturude ventilatie. Meten = weten!

Ik ben daarin niet de enige. Collega Martin Kleinman is zeer recent begonnen met de CO2 metingen binnenshuis met een Netatmo.

Hoera! 1 vergunning!

Het wil niet echt vlotten met nieuwe zonnepanelen in het Rijks Beschermde Stadsgezicht van Leiden, alle ronkende woorden van de verantwoordelijke wethouder ten spijt. Neem mijn wijk. Die is dus beschermd stadsgezicht. Omdat je voor zonnepanelen een omgevingsvergunning moet hebben, is het eenvoudig na te gaan in de stadskrant hoe het ermee staat met vergunningen voor zonnepanelen. Afgelopen week: nul vergunnngen aangevraagd, 1 vergunning verleend. De week ervoor: 2 vergunningen aangevraagd, nul verleend. Dat is zo’n beetje de frequentie. In heel Leiden!

Bij elkaar gemiddeld 1 vergunning per week ofwel 50 per jaar.  In mijn wijk staan 1341 woningen (bron: alle cijfers.nl). De penetraties is ca 5% dus er zijn nog 1274 woningen zonder zonnepanelen. Met 50 vergunningen per jaar wordt dat 25 jaar voordat er op alle woningen zonnepanelen zouden kunnen liggen. Dat wil zeggen: als alle vergunningsaanvragen in Leiden geconcentreerd zouden zijn op mijn wijk.

Nu was het zo dat we begin oktober van de woorden van de wethouder en de gemeenteraad hadden begrepen dat we de bij wijze van spreken de hele wijk zonder al te veel problemen zonder veel zorgen vol met zonnepanelen konden gooien, maar helaas, niets is minder waar. Er zou met spoed door de gemeente een zeer gedetailleerde kaart worden gepubliceerd met daarop per afzonderlijk dakvlak per woning (voor, achter, opzij) of er vergunningsvrij dan wel met vergunningsplicht zonnepanelen kunnen worden geplaatst. Die kaart is dus onvindbaar, althans ik heb hem tot op heden niet kunnen lokaliseren in het publieke gedeelte van de gemeentelijke website. Zo lang die kaart er niet is raad ik bewoners aan om helemaal niets te doen of om toch vergunning aan te vragen (die je niet krijgt vanwege de door het Rijk vastgestelde strenge regels m.b.t. het beschermde stadsgezicht). Je weet namelijk zonder die kaart nooit of jouw dak vergunningsvrij is of niet. Gevolg: er gebeurt niets. Vooroorlogs Leiden is voorlopig niet vooruit te branden.

South Australia voor even 100% solar

En primeurtje voor de staat South Australia. Op zondag 11oktober j.l. tussen 12:00 en 13:00 werd ALLE elektriciteitsconsumptie gedekt door de productie van zonnepanelen op woningen en in zonneparken. Oorzaak: 1/3 van alle woningen in Adelaide en wijde omstreken heeft zonnepanelen op het dak, er zijn grote zonneparken, er is zelfs een zonthermische centrale, en het was natuurlijk zondag, en zonnig zoals altijd in dit gedeelte van Australië. En nog lente ook, wat wil je nog meer. South Australia heeft na het debâcle met de kolencentrales en transmissielijnen met de staat Victoria in 2016 (de South Australia blackout) de lessen geleerd: veel lokaal zon en wind, en opslag van energie in enorme accuparken geleverd door Tesla. Wie regeert, ziet vooruit.

bericht op energymagazine.com.au