Zonnestroompanelen in Nederland

duurzaamheid achter de meter

Slechts 190 offshore windturbines nodig voor 2,4 GW

De Britten zijn al stevig gevorderd met het realiseren van hun Dogger Bank offshore windproject. Men wil er 4,8 GW aan maximaal windvermogen neerzetten, genoeg om 4,5 miljoen Britse huishoudens op jaarbasis van stroom te voorzien (5% van de nationale stroomvoorziening op jaarbasis). Oorspronkelijk dacht men voor de eerste fase (Doggerbank A&B; samen 2,4 GW) aan 400 windturbines. Dat aantal is nu teruggebracht tot slechts 190 stuks, maar dan van het type General Electric Haliade X – enorme machines die elk 13 MW kunnen genereren. De windturbines zijn officieel op 20 september jl. besteld en zullen in 2023 worden geplaatst.
zie website Doggerbank.com

Goed beslagen het najaar in

Mijn weerstation rapporteerde vanochtend dat in de afgelopen nacht de buitentemperatuur hier in Leiden was gezakt beneden 12 graden terwijl de luchtvochtigheid was gestegen tot boven 95%. Een koude nacht dientengevolge met veel dauw. Toen ik de gordijnen openschoof bleken alle ramen beslagen. Ik herinner me dat ik als klein kereltje poppetjes en huisjes in de fijne vochtdruppeltjes op beslagen ramen van het ouderlijk huis tekende. Aan de binnenkant! Het verschil tussen vroeger en nu is het glas. Bij het enkelglas in het ouderlijke huis (U=5,8 W/m2/graad) verdween warmte rap van binnen naar buiten waardoor de ruiten steenkoud werden en vocht uit de woonruimte erop besloeg. Grote, heetgestookte cv-radiatoren meteen onder de vensterbank moesten ervoor zorgen dat de ramen niet besloegen. Warmte ging linea recta door het glas naar buiten!

Bij dubbelglas, en in mijn geval HR++ glas (de gele pijlen in het plaatje geven de luchtspouw aan) (U=1,1W/m2/graad) koelt het glas van het buitenste blad sterk af zodat bij hoge luchtvochtigheid in de buitenlucht er waterdamp op condenseert, net als bij een auto de voorruit aan de buitenzijde beslaat. Het binnenste blad blijft warm zodat aan die kant nooit vocht uit de woonruimte zal neerslaan. Er bevindt zich geen radiator [meer] onder het raam omdat we lagetemperatuur vloerverwaming hebben.

Alles komt neer op natuurkunde met als ingredienten waterdamp en dauwpunt. Vroeger rotten kozijnen weg vanwege condens. Met HR++ glas is dat euvel verleden tijd, plus HR++ glas heeft een 5x zo betere wamteisolatie als enkel glas. Dat tikt aan, zeker als het hele huis van top ot teen voorzien is van dat soort glas. Nadeel: beslaan aan de buitenkant. Nu moet ik naar buiten om poppetjes te tekenen. Wordt dat ijs krabben straks?

Wat ’n weekje

Week 38 van het jaar 2020 gaat de geschiedenis in als een heel bijzondere week. Zonovergoten en in het begin zelfs tropisch. Het was zo heet in Den Haag dat de ministers in hun mooie pakjes als beesten liepen te zweten (zie bericht van 16 september jl.). Mijn zonnepanelen maakten overuren. En niet te vergeten de zonneboiler, een veel verguisd, weggekeken en vergeten apparaat waaruit de hele week heet water bij bakken gutste. ‘Assepoester’ zorgde ervoor dat er geen litertje gasverbruik was voor de warmwatervoorziening want alles liep in dit opzicht op puur zonlicht. Veel zonlicht. Zie het plaatje bij dit bericht van  de display van het vooraadvat van de  zonneboiler.

Speelgoed gevraagd

‘...Je kan niet het hele land volplempen met panelen en molens en er dan achter komen dat je nog steeds niet genoeg energie opwekt die geen CO2 uitstoot…...”, aldus de fractievoorzitter van de VVD, de heer Klaas Dijkhoff tijdens de Algemene Beschouwingen in de Tweede Kamer. Dus moeten er kerncentrales komen. Liefst met subsidie.

Ziezo, dat ei is weer gelegd en we kunnen over tot de orde van de dag. Dat is de zoveelste keer dat het K-woord weer op tafel komt. Men blijft drammen, drammen, drammen, als een kleuter die zijn speelgoed niet krijgt. Nieuw is dat er een motie is ingediend namens een aantal partijen waarin minister Wiebes wordt gevraagd om de haalbaarheid van een kerncentrale te onderzoeken. Wiebes weet donders goed dat kernenergie in Europa verschrikkelijk duur is vergeleken met windenergie en zonne-energie. Kijk eens wat de Finnen, Fransen en Britten op hun hals hebben gehaald met hun mooie nieuwe kerncentrales: enorme kostenoverschrijdingen, enorme vertragingen, enorme lasten en risico’s voor de belastingbetaler. Zou Wiebes daar in trappen? En bovendien: kernenergie is niet CO2 vrij en is bovendien levensgevaarlijk. Wie betaalt de verzekeringspremie van zo’n installatie?

Grappig is ook dat Dijkhoff letterlijk zegt: “….. energie opwekt die geen CO2 uitstoot…“. Dus energie kan CO2 uitstoten of geen CO2 uitstoten? Einstein draait zich om in zijn graf! Omzetting van energie in CO2! Transmutatie-tovenarij van de geachte Dijkhoff. Weet Dijkhoff wel van de hoed en de rand? Zou hij het verschil weten tussen kilowatt en kilowattuur?

Algemene Beschouwingen 2020, Tweede Kamer zie videofragment van de Telegraaf

Ook aan de kust is het wel eens warm

Dinsdag 15 september, Prinjesdag, was een buitengewoon heerlijk warme dag bij ons in Leiden. Mijn Arduino-weerstation rapporteerde rond 15:30 een buitentemperatuur van liefst 29,33 graden. Dat is uitzonderlijk te noemen zo laat in september. Qua zonneschijn was het ook erg goed, maar vanwege de hoge buitentemperatuur waa de productie van mijn panelen minder dan op maandag de 14e.

4,8 GW zonnestroomvermogen, 14:20, 14 september!

Even de ogen uitwrijven: op energieopwek.nl, de website van het energiekkoord, flirtte de teller met de 5 GW grens. Er werd uiteindelijk 4.820 MW geklokt rond 14:20. Moet je voorstellen: het vermogen van 8 Borssele kerncentrales en al die energie zomaar groen-als-het-maar-zijn kan uit het heelal. Mijn eigen zonnepaneeltjes deden aardig mee. De vermogensgrafiek had een prachtig klok-verloop.

zie energieopwek.nl

Gemeente Leiden poetst tafelzilver

Je hebt tafelzilver waar je trots op bent. Wat doe je ermee? Je poetst het om de paar jaar op en legt het weer in de kast. Dat is het dan en alles blijft zoals het is. Zo ook met de welstandsregels in Leiden. Gisteren was er vergadering van de raadscommissie Stedelijke Ontwikkeling met o.a. het voorstel van de wethouder om de welstandsregels op te poetsen. Mijn inspraak (zienswijze) werd afgedaan als notitie, en het voorstel werd bestempeld als ‘hamerstuk’. Met andere woorden: ondanks de ronkende woorden van B&W (“op elk dak van Leiden een zonnepaneel”), laten we zeggen het poetsen, blijft effectief in Leiden alles precies zoals het was. Een slak zou in slaap vallen.

Hieronder de ziensijze die ik had ingediend. U mag besluiten of dit anarchie ten top is of niet.

Inspraak Werkgroep Duurzaamheid Profburgwijk op ‘Voorstel aanpassing Welstandsnota 2014 inzake regels voor toepassing zonnepanelen’, agendapunt 9, RV 20.0064

Samenvatting: Hoe houden we Leiden mooi? De insteek van de Werkgroep Duurzaamheid Profburgwijk is niet veel anders dan die van B&W: de stad soepel aanpassen aan nieuwe inzichten en tegelijk de waarden van de stad beschermen. wij zijn trots op onze wijk. We ervaren alleen voorstel van B&W echter als verfijning van de status quo van welstandsregels in onze beschermd stadsgezicht wijk. Naar ons idee is het voorstel in het kader van maatregelen om klimaatverandering tegen te gaan verre van voldoende. De motivatie bij veel bewoners in de Profburgwijk (“hier mag niets”) zal ons inziens door het verfijnen van de huidige complexe regelgeving (“versoepeling” (?)) bepaald niet kantelen in “hoera, we gaan onmiddellijk aan de slag”. Wij pleiten hierom om zonnepanelen overal in het beschermde stadsgezicht toe te staan, met een minimum aan duidelijke regels. Dat zet zoden aan de (klimaat) dijk.

Zienswijze Werkgroep Duurzaamheid Profburgwijk

Onlangs heeft het energieconcern Vattenfall een Duurzaamheidsindex gepubliceerd van Nederlandse gemeenten, te raadplegen op:

Duurzaamheidsindex van Nederland (DiNG) | Vattenfall

In deze index neemt Leiden wat zonnepanelen betreft een uiterst bescheiden plek in. Van de Leidse huishoudens heeft 4% zonnepanelen. Landelijk is dat 9%.

De klimaatcrisis is zo ver gevorderd dat er geen tijd meer is om maatregelen om klimaat-verandering tegen te gaan, vooruit te schuiven, Ook in ons mooie Leiden is die tijd op. Het heeft 20 jaar geduurd voordat Leiden 4% zonnepanelen bij huishoudens had gerealiseerd. Als we als gemeente echt serieus en voortvarend willen decarboniseren moet dit tempo drastisch omhoog. Bierviltjesberekening: als we extrapoleren duurt het 100% : 4% x 20 jaar = 500 jaar voordat 100% van de Leidse huishoudens zonnepanelen zouden hebben.

B&W spreken luid en duidelijk de volgende wens uit: “op elk dak in Leiden een zonnepaneel.” De klimaatverandering is zo actueel dat we bepaald niet de luxe hebben om 500 jaar zo nu en dan wat zonnepaneeltjes te plaatsen.

De handen moeten structureel, en heel ver uit de mouwen. Wij, burgers, moeten een belangrijke bijdrage leveren aan het decarboniseren van de samenleving. Wij moeten heel veel doen: niet alleen onze woningen isoleren maar tegelijk van het gas af gaan én CO2 neutraal gaan consumeren. Bij elkaar: verduurzaming. Dat vereist een kanteling. Met even zoveel woorden: willen we in 2050 CO2 neutraal zijn dan moeten burgers verregaand worden gestimuleerd om te verduurzamen. De status quo moet veranderen. Wij vrezen dat voorzichtig knabbelen aan de randjes van bestaande beperkingen geen zoden zet aan de dijk van ambitieuze klimaatplannen van B&W.

Zonnepanelen dragen sterk bij aan verduurzaming en hebben een grote visuele signaalwaarde. Een huis met zonnepanelen zichtbaar op het dak straalt verduurzaming uit. Wij vinden hierom beperking van zichtbaarheid van zonnepanelen juist contrapresterend. Zonnepanelen passen best in het beschermde stadsgezicht mits ze niet al te veel opvallen. Wij voelen aan de voorgestelde regeltjes voor dakvlakken dat onze mening (heel voorzichtig) wordt onderschreven door Erfgoed Leiden & Omstreken.

In de Professoren- en Burgemeesterswijk (Profburgwijk) is verduurzaming uiterst actueel omdat het een vooroorlogse wijk betreft met een toegekend gemiddeld energielabel F. De CO2 uitstoot is relatief hoog vanwege verwarming in slecht geïsoleerde woningen. Hier valt dus enorm veel te winnen. Zonnepanelen dragen hier krachtig aan bij. De huidige welstandsregels werken echter demotiverend op huiseigenaren die krachtig willen verduurzamen. Men ervaart de huidige welstandsregels als veel te streng en krampachtig gedetailleerd.

Het voorstel van versoepeling van welstandsregels was vergezeld van een kaart waarin zeer gedetailleerd, eigenlijk dakvlak voor dakvlak, per woning wordt aangegeven wat voor type vergunning men nodig heeft: geen (vergunningsvrij), wel (vergunningplichtig) of geen (verboden te plaatsen). Veel woningen in de Profburgwijk bleken per dakvlak wel of niet vergunningplichtig te zijn. Dat geeft verwarring en in het verlengde hiervan verlamming. Die kaart zou een hulpmiddel zijn maar wordt nu vervangen door een on line kaart die nog niet beschikbaar is. Verder wordt opnieuw een intimiderend aantal regeltjes gepresenteerd. Werkt deze vergroting van complexiteit motivatieverhogend bij burgers of juist paralyserend? Wij vrezen het laatste.

Promotie aardwarmte

Op de website van Algemeen Dagblad kom ik vandaag een aardige promotie tegen voor grootschalige aardwarmte. Anderhalf miljoen woningen van het gas af halen, vooral de wat oudere woningen die slecht zijn geisoleerd. Heel eenvoudig en prima uitgelegd; diep gat in de aarde boren, heet water oppompen, warmtenet aanleggen, pijpjes met aardwarmtewater vanuit het warmtenet hups jouw huis in, klaar is Klaas. Zo eenvoudig is dat, meneertje.

Nu geloof ik graag in sprookjes, tovenaars en wonderen, en ik waardeer dat er een meneer is die heel grootschalig woningen van het gas af wil hebben, maar om dat te doen zonder die woningen op z’n minst fatsoenlijk te isoleren? Vervang “aardwarmte” door “stadswarmte” en je hoort andere meneren precies hetzelfde sprookje vertellen. Kosten? Wiebetaaltdat? Exploitatiekosten?  Wegwuiven: subsidies en “ach, valt wel mee, mevrouwtje, gaat u maar lekker slapen”. Ik hoor de echo van Diederik Samsom’s “de consument gaat er financieel op vooruit!”

In de Telegraaf klagen huurders vandaag dat ze helemaal klem worden gezet, alleen al door (alweer) schandalige stijging van de huur. Mogen ze blij zijn dat ze niet ook nog eens op stadswarmte zitten want dan lopen ze grote kans om verpletterd te worden in de bankschroef van onbeheersbare huurstijging aan de ene kant en even ongecontroleerde stijging van het warmtetarief aan de andere.

Algemeen Dagblad: Onderzoek: Ruim kwart van Nederlandse woningen kan over op aardwarmte

Telegraaf: Huurders in nood: ‘We staan met onze rug tegen de muur’

Daar is hij dan: de Floris-clausule

Moet ik me trots voelen of belazerd? Naar aanleiding van mijn inspraak (afgelopen februari) op het voorstel van de wethouder om de welstandregels in Leiden te ‘versoepelen’ staat er een heuse ‘floris-clausule’ in het voorstel van B&W dat binnenkort (8 september a.s.) in de Raadscommissie komt. Het gaat om vervangen van zonnepanelen op woningen die in een Beschermd Stadsgezicht-wijk liggen maar die niet illegaal zijn omdat ze legaal geplaatst zijn voordat de wijk beschermd stadsgezicht werd: afgeschreven inefficiente ouwe troep dus, zoals mijn zonnepanelen. Op het moment mag ik helemaal niets vervangen of bijplaatsen, want zonnepanelen zichtbaar vanaf de straat zijn illegaal in het Leidse beschermd stadsgezicht. Mijn PV installatie is een soort gemeentelijk-monument-in-limbo.

De bewuste passage in het voorstel dat nu bij de raadscommissie ligt:

Panden waarop legaal zonnepanelen zijn aangebracht, op een hellend dakvlak, al dan niet zichtbaar vanaf de openbare weg, vóór de datum van aanwijzing van het beschermd stadsgezicht waarin deze gelegen zijn (Leiden binnen de Singels 12-08-1981, Leiden Zuidelijke Schil 13-04-2011)

Het is toegestaan bestaande panelen te vervangen door nieuwe zonnepanelen mits aan deze aan de volgende voorwaarden voldoen

  • het oppervlak van (het samenstel van) de nieuwe panelen is gelijk aan of kleiner dan het oppervlak van de bestaande panelen
  • aangebracht in een hellingshoek gelijk aan de hellingshoek van het dakvlak
  • aangebracht boven de bestaande dakbedekking
  • onderzijde paneel maximaal 8 cm. boven de bestaande dakbedekking
  • per dakvlak 1 type paneel
  • de kleur van de panelen moet aansluiten op de kleur van de aanwezige dakbedekking zonder glimmende metaalkleurige frames, achtergronden en indeling.
  • rondom de panelen moet minimaal twee pannen of, indien er geen sprake is van een pannendak, 50 cm. worden vrij gehouden
  • de panelen vormen maximaal twee aaneengesloten rechthoekig vlakken (tekening)
  • indien de collector of het paneel niet één geheel vormt met de installatie voor het opslaan van water of het omzetten van de opgewekte elektriciteit: die installatie aan de binnenzijde van het bouwwerk is geplaatst.

Moet je voorstellen: B&W willen graag “op elk dak in Leiden een zonnepaneel”. Volgens de Gemeentelijke Duurzaamheidsindex van Vattenfall liggen er zonnepanelen bij 4% van de Leidse huishoudens. Het heeft 20 jaar gekost om zo ver te komen. In dat tempo duurt het zegge en schrijven 100% gedeeld door 4% maal 20 jaar = 480 jaar voordat de wens van B&W werkelijkheid is geworden. Dat is de tijdschaal waarmee men hier werkt. Niet voor niets wordt een belegeringetje (namens het legale gezag overigens) door Spaanse huurlingen 480 jaar geleden lokaal nog elk jaar gevierd alsof het gisteren was!

zie ook Gemeentelijke Duurzaamheids Index

1 op 25

Ergens weggestopt in het regionale dagblad vond ik een kort berichtje dat in Leiden slechts 4% van alle huishoudens zonnepanelen heeft. De score van mijn gemeente is dus 1 op 25. Het landelijke gemiddelde zou 1 op 8 zijn. Loppersum gaat op kop met 1 op 3. Die miserabele prestatie van Leiden is nogal zuur voor de gemeente, temeer omdat de verantwoordelijke wethouder afgelopen februari nog van de daken schreeuwde (!) dat haar beleid is dat er op elk dak waar dat mogelijk is zonnepanelen moeten komen. Maar die ambitie lijkt te zijn vastgelopen in de akelige ambtelijke, bestuurlijke en juridische stroop waarmee we in onze mooie stad anno 2020 te maken hebben. De versoepeling van de plaatselijke welstandsregels die broodnodig is zou met spoed ter hand worden genomen. Een prachtige zomer later met hoge opbrengsten van mijn zonnepanelen en er is nog steeds niets meer gebeurd dan het vooruitschuiven van dit belangrijke punt op de agenda van de bestuurscommissie. Als die uitgekrakeeld is moet de wethouder wijzigingen aanbrengen en dan gaat het hele pakket naar de gemeenteraad, waar zich een nieuw ronde gekissebis zal afspelen. En dat allemaal voor een wijziging waarvan de honden geen brood lusten. Ik ken heel wat huiseigenaren in mijn wijk die hangende wat er uit de gemeentelijke hoed komt rollen hun beslissing hebben uitgesteld om wel/net zonnepanelen te laten installeren. Je loopt namelijk het dikke risico dat gloednieuwe panelen er nog niet liggen of er belt een handhavingsambtenaar aan met de mededeling dat ze illegaal zijn en ze er dus weer af moeten. Ik ben hierom benieuwd wat er dit najaar gaat gebeuren. Immers, indien de gemeente het huidige tempo handhaaft dan hebben we in Leiden misschien in het jaar 3000 zonnepanelen op de helft van de daarvoor geschikte daken. Als Leiden dan tenminste nog nog bestaat, want klimaatverandering stoort zich niet aan treuzelende wethouders en stroperige gemeenteraden.

Kijk wat jouw gemeente presteert in de Gemeentelijke Duurzaamheidsindex gepubliceerd door Vattenfall