Zonnestroompanelen in Nederland

duurzaamheid achter de meter

Halen we 2020?

In alle voortvarendheid wil minister Wiebes de salderingsregeling voor zonnestroom per 1 januari 2020 afschaffen en vervangen door een wat hij noemt terugleversubsidie. Gaat dat zomaar eventjes? Om te beginnen wil hij dat iedereen met zonnepanelen op 1 januari 2020 verplicht een slimme meter heeft. Daarvoor is een wetswijziging nodig plus uitrol. Omdat privacy in het geding is en de Tweede en Eerste Kamer daar hun zegje over moeten doen, wordt dat kort dag. En wat als een van beide gremia de minister terug naar de tekentafel stuurt? Verder is er nog zoiets als implementatie. Moeten mensen met zonnepanelen, vooral de bestaande systemen, allemaal aantonen hoeveel wattpiek er op het dak ligt? Of ga je anders de bak in? En moet je aangeven wat er feitelijk voor de meter en achter de meter van die zonnestroom wordt gebruikt? Wie administreert dat allemaal en wie verifieert dat? Worden alle gegevens in het bestaande maar incomplete want niet verplichte PIR register gewoon op straat gesmeten? Was er niet zoiets als een AVG? Wie gaat de subsidie uitdelen en wanneer? Hoe wordt dat geregistreerd en hoe tuig je zo’n systeem netjes op en voer je het uit? Hoe veilig en fraude-ongevoelig is het allemaal? Wie behandelt klachten en meldingen van fouten? Wie arbitreert als men het niet eens is met een beslissing over subsidie?

Energie-Nederland, de koepelorganisatie van energiebedrijven, ziet de bui al hangen. Ze vrezen dat zij (gratis uiteraard, want meneer Wiebes is van de gierige, of anders moeten de zonnestroombezitters zelf betalen voor de uitvoering van een regeling die ze niet nodig hebben omdat er al een zeer goede, eenvoudige en doeltreffend systeem bestaat, namelijk het huidige salderingsssyteem). Krijgen zonnepaneelbezitters straks een post op de energierekening vanwege uitvoeringskosten (plus BTW) van een krankzinnige, ongewenste en elk jaar variērende regeling? Wordt er straks gegoocheld met prive-informatie van klanten tussen netbeheerders en energieleveranciers?  Wie controleert de energieleveranciers? Hoe zit het met een overgangsregeling?

bericht op Solar Magazine (25 juni 2018)

Omvormer gehackt, portemonnee leeg

Een wel heel curieus berichtje las ik vandaag in het Algemeen Dagblad: Telefoon gehackt via zonnepaneel: rekening van 7.000 euro.

Dát is pas een wereldprimeur, ware het niet ik het eerste zonnepaneel nog moet tegenkomen met een IP adres. De journalist bedoelde natuurlijk dat de omvormer was gehackt. Die omvormer moet via de router zijn data kwijt naar een server ergens op het internet. De omvormer is dus een IOT-device (IOT=Internet-of-Things) met communicatie wellicht via Bluetooth, en dat is heel gemakkelijk te hacken als de eigenaar niet de moeite neemt om de gebruikersnaam-wachtwoord combinatie goed te kiezen of het standaard fabriekswachtwoord laat staan. Meestal is het onwetendheid of onkundigheid. Maar ja, niet iedereen is ICT-er met een veiligheidpet.

Maar goed: router gehackt via de omvormer, telefoonlijn gekaap, dokken maar!

Moraal van het verhaal: beveilig uw spullen, zeker apparaten die het internet op gaan. Je kan er gewoon op wachten totdat een criminele slimmerik ergens digitaal inbreekt.

Bericht in het  Algemeen Dagblad:

Toch maar even wachten met warmtepomp? (4)

Afgelopen week sloeg de herrie over het verduurzamen van ons land om in een totale kakafonie: gas fors zwaarder belasten om mensen van het gas af te forceren, elektriciteit goedkoper om warmtepompen te stimuleren, postcoderoosregelingen ook aan een invoedingssubsidie en dat alweer bovenop een eerdere brief van de heer Wiebes aan de Tweede Kamer over zijn voornemens in 2020 met betrekking tot het afschaffen van de salderingsregeling. Verder beweerde meneer Samsom dat de kleine verbruiker per saldo niets van de belastingschuif elektriciteit/gas zou merken. Nu heeft meneer Samsom wel vaker sussende woorden gesproken waarna prompt de lasten stevig werden opgeschroefd. Geen korrels zout, meneer Samsom, maar complete vrachtwagenladingen !

Prachtig allemaal, maar wat als je als particulier een beslissing wilt nemen over een warmtepomp gecombineerd met zonnepanelen? Of  over deelname aan een zonne-energiecoöperatie op basis van de postcoderegeling? Dat gaat helemaal niet omdat er met geen mogelijkheid een lange-termijn rekensom is te maken. Het kan alle kanten op. Hooguit wat krabbels op een bierviltje. En als zelfs dat niet kan is de meest voor de hand liggende stap het uitstellen van de beslissing. De hand gaat op de knip en we zien met aandacht het moment tegemoet dat het stof is neergedwarreld en we weer kunnen proberen een nieuw rekensommetje te maken.

Prachtig allemaal, maar wat schiet het milieu/klimaat hiermee op? Helaas niks. Pappen en nathouden is juist precies wat we niet moeten doen. Er is geen tijd meer voor vertagen en op de langebaan schuiven, De handen moeten uit de mouwen. Gelukkig kan dat laatste wel, namelijk door stug door te gaan met maatregelen om te isoleren, isoleren en isoleren. Hoe minder warmte nodig in de winter hoe beter. En meer comfort.

Achttien jaar supergroene pret

Op 21 juni 2000 klom een montageploeg het dak op om er 6 state-of-the-art zonnepanelen neer te leggen. Om 16:00 van die dag begon mijn zonnetijdperk. De zonnepanelen waren van het merk Shell, en per stuk hadden ze het voor die tijd ongekende vermogen van 95 Wattpiek.

De Shellpanelen liggen er nu dus op de kop af 18 jaar. Elk paneel had zijn eigen omvormertje achterop: de OK4E, een Nederlands product, Met een adapter aan de seriele poort van de pc en wat software kon je een aantal parameters van ieder omvormertje zien, onder andere de  totaal geproduceerde hoeveelheid zonnestroom. Al die 18 jaar heb ik die productiegetallen bijgehouden. De 6 paneeltjes hebben bij elkaar 7.460 kWh bijgedragen aan mijn zonnestroomavonturen, en van de 6 omvormertjes zijn er intussen 5 vervangen. De teller van de enige van de oorspronkellijke OK4E’s (nr. 13008) stond om 12:00 vanmiddag op 1.174.842 wattuur.

Dus: 6 zonnepanelen van zeer bescheiden omvang vergeleken met de huidige generatie hebben in 18 jaar een equivalent stroom geproduceerd dat het stroomverbruit van een gemniddeld huishouden voor ruim twee jaar dekt. Ik kijk daar met onverholen genoegen op terug. 18 jaar pret met supergroene, CO2 uitstootloze stroom! En die panelen gaan rustig door, dag na dag.

Enphase komt met nieuwe micro-omvormer

Enphase, marktleider waar het gaat om micro-omvormers, heeft aangekondig dat men de IQ7 micro-omvormer gaat uitleveren. Ik vind micro-omvormers best interessant omdat ze precies 1 paneel ondersteunen. In gevallen met beperkte ruimte en/of schaduwwerking van schoorstenen, dakkapellen, bomen of masten kunnen micro-omvormers heel praktisch werk doen. En ze vertegenwoordigen het summum van schaalbaarheid.

Enphase heeft kennelijk zijn best gedaan om een omvormertje te bouwen dat zo weiniog mogelijk componenten bevat. Het persbericht juicht “Het aantal componenten in de IQ7 in vergelijking met de huidige vierde generatie is met 25 procent afgenomen. De IQ7 micro-omvormers leveren 18 procent meer vermogen, zijn 35 procent lichter en 15 procent kleiner dan de Enphase M250 micro-omvormers.” Ik hoop maar dat de meest storingsgevoelige componenten zijn verwijderd. Die 38% meer vermogen moet u ook maar met een korreltje zout nemen. De M250 heeft al een peak inverter efficiency van 96%. Daar komt dus ietsiepietsie bij want meer dan 100% lijkt mij stug: een perpetuum mobile ! Maar goed, alle kleine beetjes helpen.

Men vervolgt “Het IQ7-platform biedt voordelen voor de Europese zonne-energiemarkten, met name in nieuwbouw en kleine residentiële systemen vanwege de schaalbare architectuur.’. Daar ben ik het roerend mee eens.
bericht in Solarmagazine.nl

Toch maar even wachten met warmtepomp? (3)

De snode plannetjes van de minister van Economische Zaken op salderingsgebied zijn een dreun voor warmtepompbezitters en dus ook voor hen die plannen maken om aan een warmtepompavontuur te beginnen. Ook hier geldt: “Bezint eer gij begint”, en “Laat je niet gek maken door de waan van de dag”!

Volledige immuniteit tegen politieke wispelturigheid, krompraterij, willekeur en ordinaire geldklopperij is wellicht niet mogelijk, maar je wapenen kan wel, namelijk door het consequent toepassen van de drie richtlijnen van de Trias Energetica: 1. Zorgen dat de energievraag zo laag mogelijk is, 2. De energievraag duurzaam invullen en, als het niet anders kan, 3. Het allerlaatste gaatje dichten met iets fossiels. Een warmtepomp bevindt zich in het gebied van de tweede richtlijn. Traditioneel hebben warmtepompen een COP (Coefficient of Performance) van 4, dwz 1 eenheid energie stop je er in om de boel aan het draaien te houden, en dat levert 4 eenheden bruikbare warmte op. De COP van traditionele koelgas-compressie-warmtepompen staat al jaren op 4. Waarom? Verbetert dat niet? Ik heb het gevoel dat de markt voor warmtepompen voor kleine verbruikers opengegooid wordt door dezelfde minister van Economische Zaken die het leven van warmtepoompbezitters zuur dreigt te maken: we moeten/gaan van het gas af. Die maatregel opent een enorme markt voor warmtepompen in de bestaande bouw, en vanaf 1 juli a.s. ook in de nieuwbouw. Er is heel veel geld te verdienen door fabrikanten, dus de concurrentie wakkert aan. Wat eigenlijk een gezapig clubje van warmtepompfabrikanten was (‘ons kent ons’) verandert nu in een vechtarena. De tucht van de markt gaat werken en dat betekent innovatie en concurrentie

Is het vreemd dat er plotseling nieuwe warmtepompen worden aangekondigd met een COP van 5? Onder andere Alpha Innotec presenteerde onlangs een nieuwe COP-5 warmtepomp met zo’n hoge COP. Ik weet niet wat de theoretische limiet is, maar kennlijk zit er rek in de COP. Even wachten dus hoe het aanbod van warmtepompen zich ontwikkelt lijkt mij in dit opzicht raadzaam. Stom eigenlijk, want het van het gas af gaan wordt zo eindeloos vertraagd, terwijl de urgentie zo immens hoog is. Hoe groen is Wiebes?

Vakblad Warmtepompen: Alpha-Innoitec LWDV:

Toch maar even wachten met warmtepomp? (2)

Tja, wat zijn de consequenties van het vervangen door Wiebes c.s. van de salderingsregeling door een subsidieregeling? Dat is nogal wat als je overweegt een elektrische warmtepomp te combineren met zonnepanelen met als doel ‘nul-op-de-meter’.

Nul-op-de-meter heeft in dat geval behoorlijke financiēle gevolgen.

De aantrekkelijkheid van een warmtepomp zit hem op dit moment in de saldering. Men legge een groot aantal zonnepanelen op het dak. Dit levert in de zomer zo veel stroom op dat men in de winter genoeg overhoudt om comfortabel de warmtepomp overuren te laten maken. Het elektriciteitsnet als spaarvarkentje. Dát plaatje verandert, en dat gaat de warmtepompmens heel veel geld kosten.

Voorbeeld: een huishouden dat elk jaar1.800 m3 gas verstookt en 3.500 kWh stroom consumeert. Met een investering in goede woningisolatie (B-label) en een 8 kW warmtepomp komt men een eind op weg. Let’s go all electric! We vervangen de cv door een warmtepomp met een COP van 4 en we gaan elektrisch koken / water verwarmen. Om die 1.800 m3 gas te vervangen heb je 18.000 kWh warmte nodig, maar met een COP van 4 levert de warmtepomp dat af met een eigen verbruik van pakweg 18.000:4 = 4.500 kWh. Samen met het ‘normale’ verbruik wordt dat dus 8.000 kWh. Tijd om een zonnestroomsyteem aan te schaffen dat 8.000 kWh op jaarbasis levert. Hiervoor is een 10 kWp systeem nodig.

Mooi: we wekken 8.000 kWh op en we verbruiken 8.000 kWh. De meter in de meterkast gaat op en neer maar aan het eind van het jaar staat hij precies op hetzelfde getal als een jaar geleden. Met de salderinsgregeling is er niks aan de hand.

Maar nu de mooie nieuwe regeling van Wiebes. Subsidie, Hoera, hoera! Terugverdienen maar!

De subsidie voor teruggeleverde stroom bedraagt in het eerste jaar van de regeling 12 cent (het oorspronkelijke voorstel van Wiebes).

Omdat 75% van de jaarlijks opgewekte zonnestroom binnen wordt gehaald tussen 1 april en 1 oktober en de warmtepomp dan meeestal niet draait, gaat driekwart van de stroom terug het net in: 6.000 kWh en dat levert 6.000 x 0,12 = 720 euro subsidie op.

Gevolgen voor het jaarverbruik:

Het huishouden verbruikt op jaarbasis 8.000 kWh. Omdat er 6.000 kWh wordt teruggeleverd, wordt van die 8.000 kWh een hoeveelheid van 2.000 uit eigen zonnepanelen voorzien. Dat is alvast binnen. Blijft dus over alweer 6.000 kWh die noodgedwongen van het net worden betrokken. Niet uit een kolencentrale hoop ik overigens. Dat ‘importeren’ kost 6.000 x 0.21 = euro 1.260.

Dus: met de salderingsregeling blijft de knip dicht en is de eindstand in kWh nul en de eindstand in financiële zin ook nul (men betaalt een smak vastrecht). Dti maakt de dure warmtepomp enigszins betaalbaar.

Met een subsidieregeling krijgt men in dit voorbeeld euro 720 en men betaalt euro 1.260. Bingo! De warmtepompbezitter gaat al het eerste jaar voor 540 euro het schip in.

Dat is in het eerste jaar. De subsidie krijgt een plafond, dus als meer mensen zonnepanelen aanschaffen wordt de subsidie per klant minder. Omdat er in ons land nog nooit voor consumenten een subsidieregeling op duurzaam gebied  langer heeft geduurd dan één regeringsperiode is het heel gauw over en uit.

Conclusie: wacht maar even met het aanschaffen van een warmtepomp. Het financiële plaatje dat toch al niet rooskleurig was, ziet er met een subsidieregeling op zonnestroom ronduit beroerd uit. Stop je geld in woningisolatie, woningisolatie en nog meer woningisolatie onder het motto “hoe minder we nodig hebben hoe beter het is”. Koop liever een elektrische auto en maak alle zonnestroom lekker zelf op.

De aankondiging van Wiebes zet hem in één klap terug in de lange rij van gierige en inhalige ministers van EZ die de centen en het grote bedrijfsleven belangrijker vinden dan het milieu/klimaat en die elke stimulans voor kleine consumenten wegnemen, op een lullige hondenfooi na.

Toch maar even wachten met warmtepomp? (1)

Sinds de ingebruikstelling van de vloerverwarming in mijn woning loop ik rond met plannen om de cv ketel te vervangen door een warmtepomp. Oorspronkelijk zou dat een hybride systeem zijn, maar omdat we toch van het gas af gaan sla ik die tussenstap even over en doen we alles naar all electric in één Big Bang: warmtepomp, aanpassen elektrische installatie, overgaan op elektrisch koken,  elektrisch naverwarmen van water uit de zonneboiler. So far so good met het allesomvattende plan. Echter, ik lig ik al een tijd overhoop met de gemeente Leiden omdat ik méér zonbepanelen wil plaatsen om straks het verhoogde stroomverbruik van de warmtepomp enigszins te compenseren. Wat ik dan nog nodig heb betrek ik via een collectief zonnedak: Zon op Leiden, een fantastisch initiatief dat binnenkort werkelijkheid wordt. Alleen: de gemeente staat niet toe dat ik meer of andere zonnepanelen plaats, want er zijn beperkende regeltjes vanwege het beschermde stadsgezicht. Dat beschermde stadsgezicht is nog altijd belangrijker dan reductie van CO2 uitstoot. Dat moet en zal veranderen, maar dat kost tijd.

Nu is het zo dat de markt van warmtepompen ongelooflijk in beweging is. Elke zichzelf respecterende fabrikant komt binnenkort met een geheel vernieuwde lijn warmtepompen uit: nog beter, nog efficienter, nog economischer. Mooir boel! Je zal maar gisteren een warmtepomp hebben aangeschaft; die is dus vandaag al ouderwets, inefficient en  oneconomisch vergeleken met de nieuwste glimmende modellen.

Het lijkt wel de autowereld: elk jaar en nieuw glanzend jasje om een bestaand concept, wat extra techniek, toeters en bellen, en verkopen maar!

Bij elkaar doet dit mij even de lust vergaan om een warmtepomp aan te schaffen. Bovendien: elk nieuw model van een apparaat heeft altijd kinderziekten. Daar heb je in de winter geen behoefte aan en dat kan ik dus mooi overslaan. Komendde winter jagen we gewoon weer een dot gas door de bejaarde cv ketel  Komt tijd komt raad, en intussen sparen we gewoon door.

Vier pagina’s woonmerkwerk

Ik werd geattendeerd op het bestaan van het nieuwe DGBC Woonmerk. Hoera, alweer een nieuw label voor je woning! Zitten we om een nieuw label te springen? We hebben toch een energielabel? Vriend en vijand zijn het erover eens dat het bestaande energielabel een kwalitatief en arbitrair lappendekenlabel is en eigenlijk nauwelijks deugt. Zo heeft mijn woning een officieel A label, maar dat komt eigenlijk alleen maar door de zonnepanelen, de zonneboiler, vloer- en dakisolatie en de lage-temperatuurverwarming. Sommige zaken zijn huilen met de pet op, zoals ventilatie. Die is ‘natuurlijk’, ofwel tocht door kieren en spleten. Verder verspilt de woning heel veel energie vanwege het uitblijven van maatregelen omdat die in conflict zijn met wat toegestaan is vanwege het Beschermde Stadsgezicht (zoals vervanging van de rammelende dakkapellen door energiezuinige exemplaren met dikke kozijnen, ventilatieroosters en en triple glas).

De Dutch Green Building Council (DGBC – kan men niet gewoon een Nederlandse naam kiezen?) heeft een website (www.dgbcwoonmerk.nl) waarop juichend wordt verkondigd: “Vul de online scan eenvoudig in en krijg snel inzicht in de kwaliteiten van de woning en zijn omgeving, zowel voor bestaande als nieuw te bouwen woningen. Met DGBC Woonmerk maak je de stand van zaken van de woning inzichtelijk en stimuleer je tot noodzakelijke verduurzaming.” De online scan is geschikt voor zowel een zelfassessment als voor certificering“.

Uit nieuwsgierigheid heb ik de vragenlijst (deftig de self-assessment genoemd) zo eerlijk mogelijk ingevuld. Dat viel niet mee want er zijn ongelooflijk veel vragen, sommige vragen kan je verschillend interpreteren en sommige vragen zijn zó jargon dat ik ze domweg niet begrijp. Er is duidelijk nog verbetering mogelijk. Maar in ieder geval wordt nauwkeurig naar de woning en de daarin aanwezige installaties gekeken, er worden vragen gesteld over levensloopbestendigheid en ook de woonomgeving en veiligheidssituatie worden erbij getrokken. Dat is een stukje meerwaarde vergeleken met een bot energielabel. Het gaat dus om een gewogen oordeel gebaseerd op een heleboel eigenschappen van het pand en de omgeving ervan.

Voor de gelegenheid hield ik de stand van de vragen bij op een papiertje. Uiteindelijk had ik 4 vellen A4 vol gekrast met hanepoten! 79 vragen in diverse categorieēn! Leuk om te doen, en de score van mijn 1938-bouwjaar woninkje waar ik zo trots op ben viel me toch een beetje tegen (zie plaatje). Er is nog een hoop te doen.

Probeert u het zelf. Volgens de website kunt u de gegevens opslaan door een account aan te maken. Dat heb ik uit privacy overwegingen niet gedaan, wel een screenshotje gemaakt voor het eindresultaat.

website: www.dbgcwoonmerk.nl

Spagaat in Leiden (2)

Op de gisterenavond door de gemeente Leiden georganiseerde bijeenkomst over verduurzaming in het Roodenburgerdistrict (waarvan ‘mijn’ Professoren- en Burgemeesterswijk deel uitmaakt) waren maar bar weinig deelnemers afgekomen. Schandalig weinig eigenlijk. En dat terwijl er een heel belangrijk onderwerp op het programma stond: voorbeelden van door woningeigenaren uitgevoerde succesvolle verduurzaming van hun jaren ’30,’ 50 of ’70 woning. Is het mogelijk een gedateerd, koud, soms vochtig en tochtig pand comfortabel maken, afdoende te isoleren en van het gas af halen? De boodschap was: ja, dat kan. So far so good wat de positieve zijde betreft. De negatieve zijde: het kost allemaal veel en veel meer dan de spin van de milieu- bouw- en installatiejongens je wil laten geloven. Pak het voor jouw woningtype aangekondigde bedrag, en vermenigvuldig dat maar met twee dan kom je wellicht een beetje in de buurt. Bovendien is de verduurzaming van bestaande bouw een jungle van voorschriften, natuurkundige principes, voortschrijdende inzichten, materialen, tegenstrijdige adviezen, botsende competenties, mogelijkheden en onmogelijkheden, financieringsmogelijkheden, voorgeschotelde gouden bergen en subsidieregels. En daar komt de ramp van het Beschermde Stadsgezicht als een onaangenaam sausje overheen. Voor niet-ingewijden moet dit allemaal zo verschikkelijk intimiderend zijn dat men er simpelweg niet aan begint. Jammer. Ook voor de gemeente Leiden niet, want die duwt het van-het-gas-af gaan van dit district vooruit tot minstens 2035. Je houdt het niet voor mogelijk!

De essentie van verduurzaming in de bestande bouw blijft keihard onvereind, ook op een fraaie zomeravond: isoleren, isoleren, isoleren. En dan maar de zondvloed? Ik denk van niet, maar aan het gebrek aan belangstelling ben ik bang 90% van de Leidenaars wel. En de overige 10% was op vakantie, liep mee met de Avondvierdaagse of lag te pitten voor de TV.

Leidenaars die support willen hebben bij verduurzaming in en rondom hun woning: GaGoed