Zonnestroompanelen in Nederland

duurzaamheid achter de meter

Spagaat in Leiden (1)

Dit is Leiden. Dit is de Zuidelijke Schil, pal bij het station Lammenschans. Het pleintje staat vol met auto’s; achter het station worden enorme, monsterachtige flats gebouwd.

Stel je hebt een woning zoals op het plaatje met een dak dat schreeuwt om zonnepanelen. De daken die u ziet zijn op het westen gericht, dus in feite zou men zowel op het voorvlak als op het achtervlak zonnepanelen kunnen aanbrengen. Vele vierkante meters zijn beschikbaar.

Zonnepanelen zijn hier verboden! Je hebt een omgevingsvergunning nodig vanwege het Beschermd Stadsgezicht. Vanwege de regeltjes mogen hier geen zonnepanelen zichtbaar zijn vanaf de openbare ruimte”, dit “om het karakter van de wijk te behouden”.

Wat willen ze in Leiden: een openluchtmuseum, omgeven door torenflats?

Aanstaande donderdag is er een wijkbijeenkomst over maatregelen die men kan nemen in het kader van duurzaamheid, o.a. van het gas af gaan. De website gagoed.nl, gesponsord door de gemeente Leiden begint met de leuze: “Samen maken we de juiste keuzes”. Mmmm, keuzes?

Een toffe maand mei

Mei 2018 was qua productie van zonnestroom een puike maand. De oude trouwe Shellpaneeltjes (6x95Wp) leverden toch maar weer 57,1 kWh af, wat bovengemiddeld is maar geen record. In 2008 scoorden ze liefst 62,0 kWh waar weer tegenover staat dat er in 2010 in mei slechts 49,0 kWh werd binnengehaald. We leven nu eenmaal in een landje met grillige weerpatronen. De gemiddelde mei-productie tusen 2001 en 2017 was 56,3 kWh.

Prachtig toch! In totaal hebben de bescheiden paneeltjes tussen hun installatie in 2000 en nu een dikke 7.400 kWh aan supergroene CO2 emissieloze stroom voor mijn huishouden geproduceerd. Er is zelfs behoorlijk wat teruggeleverd, want eind mei staat mijn elektriciteitsmeter al jaren in de min vergeleken met eind april. 7.400 kilowattuur is een verbazingwekkende hoeveelheid stroom: twee complete jaarverbruiken van een Jan-Modaalgezin. Ik ben een tevreden baasje, reken maar.

zie: Productie van mijn panelen

Energietransitie nachtmerriescenario

In de papieren versie van het Leidsch Dagblad stond gisteren het artikel “Vier flats van het gas af”. In de Internetversie bakte de krant het nog fraaier met de kop: Leiden voorop in aadgasvrij Nederland“. De burgemeester van Leiden was persoonlijk gekomen om triomfantelijk de gaskraan dicht te draaien. Hij verklaarde dat het project uitermate goed aansluit bij de Warmtevisie van de gemeente waarvan hij burgemeester mag zijn.

Prachtig toch?

De casus is interessant. het gaat om vier grote massieve flatgebouwen aan het Jacques Urlusplantsoen en de Churchillaan en wat laagbouw eromheen die in de jaren ’60 van de vorige eeuw zijn gebouwd: veel kleine goedkope huurappartementen in revolutiebouw, ofwel typische nachtmerrieconstructies als je kijkt naar de energietransitie. Er is een collectieve verwarming met dunne leidinkjes en plaatradiatoren die op hoge watertemperaturen draait. Stoken maar jongens! Nu heeft de woningbouwvereniging de flats en de omliggende complexen 5 jaar geleden gerenoveerd waardoor het energielabele is opgekrikt tot het niveau label C. Meer wilde de cooperatie niet doen want dat was te duur. Het dubbele glas werd geplaatst vanwege de verkeersherrie en de energiebesparing werd mooi meegenomen. Die flats blijven dus tot ze gesloopt worden label C houden.

De collectieve stookinstallatie draaide op aardgas. Er werd per jaar 450.000 kubieke meter gas verstookt. Die installatie is nu vervangen door een collectieve warmtepomp. De huurders merken niets: ze houden hun krakkemikkige radiatortjes en ze mogen kleumend de winter door. Ze blijven op gas koken. Zonnepanelen? Niets. Zonnewarmte? Niets. Van het gas af en toch niet van het gas af! Hoe triomfantelijk kan een burgemeester zijn. Als dit hét voorbeeld is van de energietransitie in Leiden, dan worden we nooit van z’n leven CO2 neutraal. Het  zegt heel veel over de slappe ambitie van de betrokken bestuurders bij de gemeente en bij de woningbouwcorporatie.

Notitie

En dan nog het volgende. Er wordt per jaar 450.000 m3 gas minder verbruikt. De warmtepomp moet wel het energie-equivalent van 450.000 m3 aan warmte aan de flatbewoners afleveren. De warmtepomp draait op stroom met, laten we zeggen een bron en met een COP van 4. In 1 m3 gas zit net zo veel energie als in 10 kilowattuur stroom. 450.000 kuub is dus gelijk aan 4.500.000 kWh. Met een COP van 4 verbruikt de warmtepomp dus 1.125.000 kWh per jaar. Waar komt die stroom vandaan? Er liggen geen zonnepanelen op het dak, dus die stroom komt dus 100% uit het net. 1 kWh uit het net staat voor gemiddeld 587 gram CO2 uitstoot, want de centrale gebrukt gas of, erger, steenkool. Met andere woorden: die 1.125.000 kWh staat voor 660 ton CO2. Direct verbranden van 450.000 m3 gas levert 803 ton CO2 op (1 m3 aardgas = 1,785 kg CO2). De werkelijke besparing aan CO2 is dus om en nabij 200 ton. Omdat 1 m3 gas in een centrale 10 kWh stroom produceert, staat de 1.125.000 kWh warmtepompstroom toch nog voor 112.500 m3 gas. De gasbesparing is dus gelijk aan 325.000 m3. Alleen als de stroom voor de warmtepomp 100% uit duurzame bronnen wordt gehaald zijn de flats wat warmtehuishouding betreft echt van het gas af.

Leidsch Dagblad: Leiden voorop in aardgasvrij Nederland

Mijmeren op Utrecht Centraal

Vanmiddag moest ik op weg naar huis overstappen op Utrecht Centraal. Er was nog een plekje vrij op een van de bankjes zodat ik al wachtende om mij heen kon kijken. De overkapping van het perron trok mijn aandacht. Kijk, kijk, kijk  dit zijn semitransparante zonnepanelen, met de zonnecelletjes keurig in strippen verdeeld over het glas. Ik herinnerde me een bericht, lang geleden, dat Prorail trots verkondigde dat men zonnepanelen op het nieuwe Utrecht Centraal Station ging plaatsen. Dat moet in 2010 zijn geweest. In 2013 zijn ze geplaatst. Ze liggen er dus alweer 5 jaar!

Bij elkaar produceren de zonnepanelen gemiddeld 85.000 kWh per jaar, ofwel het verbruik van 24 standaard huishoudens. Vandaag was een hele goede dag voor de zonnepanelen op Utrecht Centraal. Alle roltrappen draaiden op zonnestroom. Toepassing van zonnestroom scheelt er gemiddeld 46 ton CO2 emissie per jaar.

zie ook: Prorail

CrowdNett

En plots lag er een reclame van Eneco in mijn e-mailbox via een berichtje van Natuur&Milieu. Over CrowdNett. Het woord wekte bij mij geen associatie met iets duurzaams. Even surfen dus. CrowdNett blijkt een regeling te zijn van Eneco waarbij laatstgenoemde gebruik maakt van een deel van de capaciteit van jouw thuisbatterij. Het gaat als volgt: via Eneco koop je een 13,5 kWh capaciteit Tesla PowerWall. Een thuisbatterij waarin je jouw teveel aan zonnestroom kan opslaan. Vandaag was bijvoorbeeld zo’n superdag met heel veel zon en harde koude wind waardoor de productie van de zonnepanelen af spatte. Dat zou allemaal de batterij in kunnen. Eneco gebruikt jouw batterij (en die van vele andere klanten – dat is de truc voor Eneco) om snel vermogen bij- of af te schakelen op het net. Eneco hoeft hiervoor niet zelf een kostbare batterij te kopen want dat doe jij! Als tegenprestatie betaalt Eneco jou gedurende 5 jaar een bedrag van 500 euro.

Dit lijkt mij een hele innovatieve aanpak van Eneco om Tesla PowerWalls in te zetten. Voor pioniers best aantrekkelijk. Eneco én de klant profiteren ervan. Alleen zit saldering in de weg. Die kan dus worden afgeschaft.

Eneco: CrowdNett

Een wijk wat….?

In het Leidsch Dagblad zaterdageditie van afgelopen zaterdag stond het berichtje ‘Een wijk per jaar milieuvriendelijker’. De gemeente Voorschoten wil wijk voor wijk verduurzamen. Juichend verkondigde B&W per brief dat men vorig jaar de wijk Adegeest succesvol had aangepakt en dat dit jaar een andere wijk aan de beurt is.

Prachtig nieuws, toch? Voorschoten heeft 14 wijken. De eerste wijk (Adegeest) is dus verduurzaamd, meer wijken to go. De nieuwbouwwijken (3) zijn al duurzaam. Blijven er 10 over. Van die tien zijn er met de natte vinger  (www.energielabelatlas.nl) maar 6 echte probleemwijken (inclusief Adegeest). In 2023 is men dus klaar en is heel Voorschoten verduurzaamd!  Champagne!

Toch?

Eens even goed dat krantenbericht lezen. Van de 700 aangeschreven huiseigenaren in Adegeest meldden zich 99 geïnteresseerden. Veertig huiseigenaren deden uiteindelijk mee en schaften zonnepanelen aan en/of namen isolatiemaatregelen. Woningbouwcorporaties deden niet mee want “deze leggen prioriteiten bij huizen buiten Voorschoten omdat die in een slechtere staat verkeren”.

Zo, dus als 40 huiseigenaren van 700 potentiële verduurzamers ( 6% ) wat zonnepaneeltjes aanschaffen of wat aan PURren is de hele wijk ineens duurzaam?

Zo ernstig is het nu ook weer niet. Als we kijken op www.energielabelatlas.nl zien we dat de helft van de woningen in Adegeest een D,C, of B energielabel heeft. Zouden die 40 huiseigenaren in een B label woning wonen of in een van de slechtere woningen? Als je in een E of F-label woning woont heb je meer aan goede woningisolatie dan aan zonnepanelen. Zonnepanelen zijn in mijn idee een end-of-the-pipe oplossing. In ieder geval is er iets gebeurd.

Duidelijk is dat deze actie van de gemeente, hoe sympathiek ook, en noodzakelijk om de mensen wakker te schudden en te helpen, slechts een druppel op een gloeiende plaat is. Met 6% woningeigenaren per jaar die ‘iets’ aan hun woning doen duurt het minstens 100 : 6 = 15 jaar voordat Adegeest compleet verduurzaamd is. En de vraag is of die duurzaamheid label A betekent of label B/C. Wat is de ambitie daar bij B&W? En vermenigvuldigt men dat aantal jaren met het aantal problematische wijken (6 minus 1), en werken ze in Voorschoten wijk voor wijk af, dan zou het 75 jaar duren voordat héél de gemeente Voorschoten verduurzamd is tot het niveau van Adegeest anno 2018. Dat stelt mij bepaald niet gerust. Het tempo en de ambitie liggen gewoon te laag. Hetzelfde geldt voor mijn eigen stad, Leiden. Ik schat dat bij het huidige slakkentempo verduurzaming (pandje hier, pandje daar, laaghangend fruit eerst; eindeloze vergunningsprocedures) het minstens 500 jaar gaat duren voordat men een beetje duurzaam is.

Die verduurzamingsactie in Adegeest vond plaats vóór de discussie ‘van-het-gas-af-gaan’ op gang kwam. Die discussie heeft pas ècht duidelijk gemaakt hoe onvoorstelbaar enorm en kapitaalintensief de opgave is. Gemeenten denken daar veel te luchtig over.

Voorschoten heeft het voordeel dat het een gemeente is met een relatief welvarende bevolking. Er zijn, afgaande op www.energielabelatlas.nl, eigenlijk maar 6 wijken waarin de E en F-energielabels overheersen. Voorschoten redt het wel, ook al moeten daar vele, vele tandjes erbij. Hoe het moet met steden met grote historische binnensteden zoals Leiden met luie politici en constant ruziënde gemeenteraden: Joost mag het weten. In ieder geval moet daar veel, veel meer werk worden verricht als in voorbeeldgemeente Voorschoten. In eerste instantie moet de politiek om. In  stadhuizen walmt de geur van onwetendheid. Men heeft daar geen flauw benul wat het betekent om een historische binnenstad duurzaam te krijgen, laat staan energie- en CO2 emissie neutraal. Of er wordt heel bewust om de gloeiend hete brij heengedanst. Apres nous, le déluge. Op het lijf geschreven voor politici.

Leidsch Dagblad, 12 mei 2018, (pagina 11) Een wijk per jaar milieuvriendelijker”

Sjoemelzonneparken

De cowboys rijden rond! Onduidelijk gesjoemel met grondaankopen om er door derde partijen zonneparken op te (laten) plaatsen, aldus het beschuldigende vingertje van NRC vandaag richting zonneparkreus PowerField. Wat is er aan de hand: volgens de krant kocht PowerField in 2015 met geld van beleggers grond aan om er zonneparken op te plaatsen. Wat de directie van PowerField niet zei was dat hijzelf de verkoper was van de grond en dat er bij de aankopen door PowerField enorme winsten werden gemaakt. De zonneparken worden gebouwd door buitenlandse firma’s, de beleggers dragen de (forse) risiico’s), en de directie van PowerField  lacht in zijn vuistje en strijkt miljoenen op. Verduurzameing anno 2018. Die hele grondhandel riekt. Goede journalistiek van NRC. Grondspeculanten, bah!

Nou ja, als je de site van PowerField bezoekt zie je op de homepage een leeg weiland met wat koetjes, en eronder zonnepanelen op het dak van een huis. Geen zonnepark te zien! Ik vind het voorbeeld van de zonnepanelen op eigen dak heel stimulerend om nog een paar zonnepaneeltjes op m’n eigen dak erbij te leggen.

NRC: Grondspeculatie verpakt als groene belegging

Eendengrafiek

Een merkwaardig fenomeen in deze tijd van het jaar: risico van overproductie aan elektriciteit. Twee weken geleden was het land nog in rep en roer omdat er even onderproductie van stroom dreigde. TenneT kocht in allerijl perpedure stroom bij om het hoogspanningsnet stabiel te houden. Dee wereld was te klein en het bschuldigende vingertje werd richting duurzame energieopwekking gestoken. De duurzamee jongens en meisjes hadden het gedaan. O,o,o !

Een leuk incident dat maar weer eens laat zien hoe kritiek een goede balancering van het net is en hoe goed TenneT 99,99% van de tijd in dit opzicht is

Door de opkomst van windenergie en zonnestroom gaan we structureel precies de andere kant op: overproductie dreigt. Afgelopen week zagen we recordproductie op recordproductie van zonnestroom in ons land: er werd op een gegeven moment zelfs ruim 2 gigawatt geproduceerd. En in Duitsland het 15-voudige. Stel dat het ook nog eens hard waait én dat het een zon- of feestdag is: overschot, ook al zijn kolen- en gascentrales tot een minimum teruggeschroefd. TenneT zal in zo’n situatie proberen het stroomoverschot te exporteren. maar waar naartoe als alle buurlanden óók met een tijdelijke overproductie zitten?

De situatie dat er overdag overproductie aan zonnestroom dreigt is in 2012 beschreven in Californië als de ‘Duck Curve’: opgewekt elektrisch vermogen uitgezet tegen de uren van de dag. Normaal in Californië is er een vermogensdip in de middag en een vermogenspiek in de vooravond. Met name die middagdip dreigt om te slaan in een middagpiek zonder dat daar extra vraag tegenover staat. Gevolg: risico op overproductie in de middaguren neemt toe, en maatregelen zijn gewenst. Datzelfde risico dreigt in Europa ook op te lopen. De tijd van echt slimme netten en slimme apparaten komt rap dichterbij.

Duck Curve  zie Greentechmedia

2 GW zonnestroomvermogen realiteit

Nadat gisteren voor het eerst meer dan 2 GW aan zonnestroom in ons land werd geklokt deed Moeder Natuur het vandaag nog eens dunnetje over. Volgens www.energieopwek.nl was het gecombineerde vermogen van alle zonnepanelen in ons land rond het middaguur 2.121 MW, goed om een stad met 191.714 inwoners van stroom te voorzien. Op een totaal momentaan vermogen van duurzame opwekbronnen van 3.511 dus 2/3 deel (dankzij het windstille weer).

2 GW zonnestroom ! Wie had dat tien jaar geleden gedacht toen we al blij waren met 200 MW. Hoopvol, maar nog lang niet genoeg. 3 GW totaal duurzaam top opwekvermogen op 30 GW nationale vraag is eigenlijk een gotspe waarvoor men zich in Den Haag diep, maar dan ook diep moet schamen. Er is veel, veel meer nodig. Handen uit de mouwen!

bron: www.energieopwek.nl

Stroomverbruik vloerverwarmingspomp

In het winterstookseizoen hoor ik regelmatig het geruis van de pomp van de vloerverwarming. Op die pomp zit een pompschakelaar die het ding alleen laat draaien als het nodig is. Zonder die schakelaar zou de pomp (60W) bij constant draaien per jaar liefst 365 x 24 x 60 = 525,6 kWh consumeren.

Gelukkig bezit ik een mogelijkheid om de stroomconsumptie van elektrische apparaten in de gaten te houden: de Plugwise. Dit nuttige logsysteem heb ik vanaf 2008 en het is vele malen voor allerlei doeinden ingezet: van koelkast tot zonnepanelen en vloerverwarming.

Sinds de ingebruikstelling van de vloerverwarming (december 2015) wordt het stroomverbruik van de pomp bemeterd via een Plugwise tussenplug (zo’n ding wordt door de fabrikant een ‘circle’ genoemd). In de periode 1 mei 2017 tot en met 30 april 2018 registreerde de Plugwise 138,07 kWh verbruik.

Als we de decimaaltjes even verwaarlozen heeft de pompschakelaar mij 387 kWh bespaard, ofwel driekwart van het stroomverbruik indien de pomp 24/7 zou hebben gewerkt. Ook financieel is de uitkomst aardig. Afgezien van mindere slijtage en dus een langere levensduur staat 387 kWh toch voor 387 x 0,22 = 85 euro. Die schakelaar kostte zelf 65 euro. Over terugverdienen gesproken !

zie ook bericht op 3 december 2017