Zonnestroompanelen in Nederland

duurzaamheid achter de meter

Mokum’s zonnepaneel-superspagaat

De gemeente Amsterdam had zo’n slim plannetje: we bouwen een leuk nieuwbouwwijkje en dat sluiten we aan op een warmtenet. Dat is duurzaam en prima voor ons imago. Maar ho, wat als er nare, onsportieve bewoners komen die zonnepanelen op het dak leggen, een warmtepomp aanschaffen en het hele schreeuwend dure, monopolistische, dirigistische en betuttelende warmtenet links laten liggen? Paniek in het stadhuis! Burgemeester en wethouders rennen hulpeloos door de gangen. Niet-aansluiten of afsluiten kan en mag helemaal niet want dan komt de exploitatie van de commerciēle partner in het gedrang (lees: winsten, dividenden en afdracht aan de gemeente wegens bijvoorbeeld precario, deelname in de afvalverbrandings-warmtecentrale, en zo). Dat soort groene anarchistische en geitenwollensokken-achtige dwarsliggers met hun decentrale huis-tuin-en-keuken duurzaamheid moet de pas worden afgesneden. En ook de woningisolatie moet een tandje lager zodat de exploitant straks extra veel warmte kan slijten aan die domme sloebers die daar komen te wonen. Weet je wat we doen: in het raadsbesluit verplichten we aansluiting op het warmtenet voor alle bewoners, en we verbieden sowieso zonnepanelen. Dan houden die wijkbewoners zich wel koest ! En de wijk blijft netjes zonder te pas en te onpas al die gekke blauwe panelen. Ziezo. Orde en regelmaat.

Dat raadsbesluit schoot in het verkeerde keelgat van een heleboel Amsterdammers. Een gemeente die zonnepanelen verbiedt en die aansluiting op een warmtenet verplicht? Dat is net zoiets als alle fietsen in Amsterdam verbieden en iedereen verplicht gebruik te laten maken van het GVB (onder dwang – ME op elke tram !). En die mensen stapten dus heel erg boos en naar mijn idee volkomen terecht naar de rechter. En die deed onlangs uitspraak: “De gemeente Amsterdam mag bewoners niet dwingen om gasloos te wonen met uitsluitend energie uit het lokale warmtenet, waar vuilnisovens, gascentrales en biomassaketels energie aan leveren. Bewoners die groene stroom als duurzaam alternatief voor de cv-ketel willen benutten, moeten die mogelijkheid krijgen.”

Die zit! Amsterdam (en ook andere gemeenten, dus mijn eigen Leiden: let op, oortjes gespitst!) mag mensen niet verplichten zich te laten aansluiten op een wamtenet met als onderliggend argument dat anders de exploitatie niet uitkomt. Het argument ‘duurzaam’ dat de gemeente aanvoert is op z’n minst aanvechtbaar en op zijn ergst je reinste flauwekul. Het is zelfs zo dat warmtenetten een duidelijke rem zijn op het fatsoenlijk isoleren van woningen. Ga maar na: stel je een energie-nulwoning voor, of de nachtmerrie van elke ambtenaar en warmte-exploitant: een passieve woning of een energie-pluswoning. Aan dat soort woningen verkoop je heel weinig of zelfs helemaal geen warmte. Die woningen hebben geen warmtenet nodig en de gemeente moet maar op zoek naar andere slachtoffers. Troost voor gemeenten: potentiële slachtoffers zijn er gelukkig genoeg: mensen die in woningen wonen met een G-energielabel. Dat zijn meestal weerloze, arme huurders of, zoals in mijn vooroorlogse wijk, naar dementering neigende oudjes die dromen van de tijd van de kolenstook. Iedereen die echt goed nadenkt, isoleert zijn woning. Tot in perfectie.

Nou, nou, nou, nou

Soms schieten woorden tekort bij het behalen van een verpletterend productierecord. Mei 2020 gaat de boeken in als de beste zonnemaand van de 21e eeuw. Om het met de woorden van Jaap Kooiman (de RET buschauffeur lijn 52 rol van Gerard Cox in ‘Toen was geluk heel gewoon“‘) te zeggen, “nou, nou, nou, nou”. De 6 paneeltjes uit het jaar 2000 haalden afgelopen mei liefst 65,3 kWh binnen bij elkaar. Het meest dichtbij komt 2008, met 62,6 kWh. O n g e  l o o f l i j k.

Zonneboiler boordevol en niet leeg te krijgen

Ik heb de laatste twee weken een luxeprobleem met de zonneboiler: het ding is niet koud te krijgen. Vroeger tikte elke piloot regelmatig op het glas van z’n klokjes in de cockpit om zeker te weten dat de naaldjes nog bewogen. Dat gevoel heb ik een beetje met mijn zonneboiler. De display op het ding blijft maar 80-83 graden aanwijzen. Dat kan toch niet waar zijn? Of komt het door de aanhoudende record-zonneschijn? We zullen vanavond zien wat de  warmte-verbruiksmeter op het voorraadvat aanwijst. In ieder geval heeft de Legionella bacterie dit zonnige voorjaar geen schijn van kans gehad in mijn zonneboiler. Ik ben ook benieuwd hoe de algemene energierekening van afgelopen maand eruit gaat zien. De cv stond stil en er is nogal wat zonnestroom via de meter afgeleverd aan het openbare net. Zou best wel eens een laagterecord kunnen worden.

Slim, sloom, thorium

Bij toeval zag ik vandaag de samenvatting van het bestuursakkoord van het nieuwe provinciale  bestuur (VVD, FvD, CDA, LB) in Noord-Brabant “Samen, Slagvaardig en Slim”. Nou ja, slim zijn ze bepaald wel daar wel in Noord-Brabant, maar slagvaaardig? En samen? Het duurde meer dan een jaar voordat de bestuurs-slimmeriken elkaar hadden gevonden. Slagvaardig? Op provinciaal niveau was men verlamd terwijl intussen het coronavirus wel erg slagvaardig op eigen houtje aan de gang ging, uitgerekend in deze provincie. Maar goed, ze doen maar in Noord Brabant. Intrigerend is de zinsnede in de samenvatting van het bestuursakkoord onder het kopje “Energie”: “we kennen geen taboes in de energiemix: ook kernenergie is welkom” (in het akkoord zelf staat er fijntjes bij: “We verkennen ook de mogelijkheden van thorium”). Dus: een handvol kerncentrales bouwen in Noord-Brabant? Op de plek van de Amercentrale? En dappere verkenners erop uit sturen om de mogelijkheden van thorium te doorgronden? Mijn tip: de buren in Dodewaard! Daar staat nog een thorium-geschikt, leeg doch onlangs afgebrand pand. Slagvaardig en slim, en samen met Gelderland, duh! Gelukkig hebben ze ook aardige plannen, zoals uitbreiden van het bosareaal.

zie: Samen, Slagvaardig en Slim; bestuursakkoord (Noord-Brabant) 2020-2023 in een oogopslag.

Zomaar een productiekromme

Niet geheel toevallig natuurlijk. 25 mei 2020 was een schitterende dag in Leiden: koel begin, heldere lucht, stralende zon. geen wolkje aan de lucht. Perfectie, de hele dag lang. Als zo’n dag is afgelopen, is het een feest om naar de productiekromme te kijken die mijn Arduinootje elke dag toch maar weer produceert. Die kromme zag er op 25 mei als een theemuts uit (blauwe plot). In de ochtend gaat het zoals een ideale productiecurve behoort te lopen. De zon schijnt dan vrolijk op de oude Sunpowerpaneeltjes (570 Wp) gericht op het Z-O). Als er geen andere panelen zouden liggen zou de kromme hebben verlopen als de rode lijn en stelt het gearceerde oppervlak de dagproductie voor. Echter, we wonen in een stedelijke omgeving en dan heb je het niet voor het zeggen. Rond een uur of 12 piept de zon over de nok van het dak heen en begint de panelen die op het achterdakvlak liggen (1020 Wp gericht op het NW) te voeden. Die productie wordt weergegeven door het niet-gearceerde oppervlak onder de kromme. Dus: de oude  paneeltjes produceren eigenlijk veel meer dan de NW-gerichte panelen. Dank je de koekoek: NW is niet bepaald de meest begeerlijke richting. Maar: who cares? Het is allemaal productie en de oude paneeltjes doen het nog steeds voortreffelijk. De zonnestroom klotst in mei en juni bij mij tegen de plinten.

Torentje Bussekruit

Ik las gisteren in Trouw een aardige column van Vincent Dekker over het ‘Torentje Bussekruid’-effect (of het ‘Leidse-veemarkt-effect’ zo u wilt). Vincent noemt dat niet met zoveel woorden, maar de vergelijking met wankele torentjes en bezige veehandelaren kwam meteen bij mij op.

Wal wil het geval: Vincent heeft al een jaar of wat zonnepanelen. Zeer tot tevredenheid. Vincent houdt zijn productie scherp in de gaten (is je geraden: meten is weten). Wellicht aangestoken door Vincent’s enthousiasme liet de buurman ook zonnepanelen installeren. En de volgende buurman, en toen nog meer buurlieden. En toen ging het mis: uitval van productie doordat de bovengrens van het veilige AC spanningsvenster van de omvormer wordt bereikt.

Hoe gaat dat: een omvormer werkt als een soort pomp. Hij pompt zonnestroom ‘terug’ het openbare net in door een iets hogere AC spanning af te geven dan de netspanning. Buurman’s omvormer doet precies hetzelfde, die van diens buurman ook, enzovoort. Het is op een zonnige dag opbieden geblazen. De netspanning kan door al die iets hogere spanninkjes uit de hand lopen als de kabels en transformator van het wijknet er niet op zijn berekend en er niet genoeg vraag is in de wijk naar stroom. En kabels en wijktransformators in oude wijken zijn daar niet op berekend. Gevolg: omvormers schakelen af tot er weer kan worden opgeboden. Het lijkt wel de oude Leidse veemarkt: loven en bieden, handjeklap, wegwezen. En Torentje Bussekruit viel om.

Vincent loste het probleem in eerste instantie op door zijn omvormer op de minst belaste fase te zetten. Slim! Totdat de volgende buurman zonnepanelen liet installeren. Op de fase die Vincent gebruikt. Vincent terug bij af.

Hetzelfde effect heb ik vorig jaar meegemaakt met mijn eigen oude OK4E-tjes. Die hebben een lagere bovengrens van het AC-spanningsvenster dan de omvormer van Vincent. OK4 = oude meuk, heb ik een collega wel eens horen zeggen. Nope! De OK4E is een goed ontworpen stuk elektronica, niks mis mee. Alleen heeft het ding een niet aan oude wijken-met-veel-zonnepanelen aangepast AC spanningsvenster. Ik was in 2000 de eerste in deze buurt met zonnepanelen! De gemeente Leiden is gek genoeg mijn bondgenoot in deze. Door de bizarre welstandsregels haalt haast niemand in mijn buurt het in zijn hoofd om zonnepanelen te laten installeren. En dat is voor mijn productie maar goed ook!

Vincvent Dekker: Help! Ik kan op mooie dagen mijn zonnestroom niet meer kwijt!

YouTube: Leidse Veemarkt 1969

Puntgaaf polystyreen piepschuim

Er moet aan oude woningen zo nu en dan iets gerepareerd worden. Dat was kort geleden bij mij weer eens het geval. Klemmende deuren moesten echt hoognodig worden bijgewerkt. Bij de werkzaamheden kwamen polystyreenkorrels tevoorschijn. Uit de spouw. Die is in 1980 (!) toen ik de woning net had betrokken van top tot teen volgeblazen met die korrels. Als ik mij goed kan herinneren een papje polystyreenkorrels met een slap bindmiddel. Gaten boren in voegen en blazen maar, een dag lang! Deze koek zit nog steeds in de spouw, en kennelijk in zeer goede staat. Indertijd kostte spouwmuurisolatie mij de lieve som van 900 gulden. Buurtgenoten dachten dat ik kierewiet was geworden. Een flitsende  nieuwe auto was toch veel leuker! En ook de keuken viel in 1980 eigenlijk van ellende uit elkaar. Maar ja, een gulden kan je maar een keer uitgeven. Ik bleef uit arren moede nog een paar jaartjes langer in mijn oude roestbak rijden. De keuken werd eigenhandig zo goed en zo kwaad als het ging opgeknapt

Functioneel zijn de polystyreenkorrels zeer zeker. Door de goede isolatie-eigenschappen zakte het gasverbruik van de (indertijd) VR ketel met 400 kubieke meter per jaar. Over de 40 jaar dat de spouwisolatie er zit is er dus pak-em-beet 40 x 400 = 16.000 kubieke meter aardgas bespaard. Leuk rendementje, afgezien van de milieuwinst. Pas 20 jaar na de spouwmuurisolatie kwamen de zonnepanelen, in juni 2000. Maar over dat jubileum komende maand.

Slim laden helpt

Met dat enorme aantal zonuren afgelopen april en nu ook vraag je je af wat je straks, als je niet meer salderen mag, in hemelsnaam moet doen met al die zonnestroom. ‘Afvonken’ ofwel een soort affakkelen zoals dat gebruikelijk is op olievelden? In je auto stoppen bijvoorbeeld, maar dan moet hij niet op dat moment ver weg op het parkeerterrein bij de baas aan de lader hangen. Netbeheerder Enexis heeft tussen 2017 en 2019 bij een aantal huishoudens een energiemanagementsysteem getest dat alle elektriciteit in het hele huis bijhield en regelde, inclusief het opladen van de elektrische auto en het in- en uitschakelen van  allerlei elektrische apparaten. Of de huishoudens waren uitgerust met zonnepanelen zegt de samenvatting niet.

Samenvatting ‘Een stabiel elektriciteitsnet door slim laden aan huis’ te downloaden bij Enexis

Regionaal politiek lachertje

Een bericht op Sleutelstad.nl: VVD Oegstgeest tegen verplicht plaatsen zonnepanelen. Wat schrijft men: In het concept Regionale Energiestrategie (RES) staat dat gemeenten huiseigenaren zouden mogen dwingen om zonnepanelen op het dak van hun stulpje te leggen. De VVD is daar tegen: geen dwang, laat de mensen zelf maar beslissen. Dwang is niet de oplossing. Stoere jongens, VVDers uit Oegstgeest.

Als die VVD-ers bij de buurman kijken (Leiden) dan zien ze dat daar zonnepanelen onder dwang van woningen afgehaald moeten worden. Niks geen zelf beslissen, de gemeente doet dat voor u. Welstand komt voor alles en haal het niet in uw hoofd om die vermaledijde zonnepanelen zichtbaar te plaatsen. De gemeente Leiden heeft middels haar wethouder afgelopen februari minimale veranderingen aan de welstandsnormen voorgesteld; om kort te zijn: van ‘Regel 1. Niks mag, regel 2: in alle andere gevallen geldt regel 1’ tot ‘Regel 1: Niks mag, regel 2: achter je woning mag je doen wat je wilt, regel 3: in verband met regel 1 moet je voor de zekerheid toch een vergunning aanvragen want anders loop je de kans dat Handhaving bij je aan de deur komt, regel 4, zie regel 1’. En dat alles in het beschermde stadsgezicht waartoe grote delen van Leiden behoren.  Het prachtige nieuwe voorstel zit in de almachtige gemeentelijke machinerie en we horen er niets meer over. Dus: VVD Oegstgeest is tegen dwang, gemeente Leiden handhaaft met dwang en al. Naar Oegstgeest verhuizen?

bericht Sleutelstad.nl: VVD Oegstgeest tegen verplicht plaatsen zonnepanelen

1945-2020

Wat heeft de wereld aan goeds voortgebracht na de verschrikkingen van de Nazitijd en de Tweede Wereldoorlog? Veel, al is humanitair gesproken de wereld nog steeds een puinhoop, hebben we een pandemie aan de broek, leven er veel te veel mensen in armoede, heeft niet iedereen een fatsoenlijk dak boven het hoofd, geen stromend water, riolering, elektriciteit, geen baan en brak onderwijs, zijn de mensenrechten in een heleboel landen bepaald niet in orde, is er groot gebrek aan democratie en persvrijheid en staan de media zo nu en dan vol met fake nieuws. We hebben het niet eens over sterk toenemende inkomensverschillen, klimaatverandering, plastic soep en nog veel meer problematiek.

Als ik naar techniek kijk (het belangrijkste onderwerp van dit blog), is er enorm veel bereikt. We hebben internet. Mensen zijn op de maan geweest, er rijden karretjes op Mars, er zijn exoplaneten ontdekt. Medisch: denk aan CAT en MRI scan, antibiotica, vaccinaties, DNA technieken. Heel veel is mogelijk gemaakt door de komst van halfgeleidertechnieken. Computers, iPhones en lasers zijn producten van deze technieken. Twee hele mooi voorbeelden zijn: het zonnepaneel en het ledje. Allebei halfgeleiders. Mijn opa kneep zijn duim in spierkramp met zijn knijpkat model 1945: een blikken dingetje met een veer, dynamo, tandheugel en fietslampje. Efficiency: bijna nul. Made by Philips, dat weer wel. En wat heb ik in de kast: een lantaarn met ledjes, lipo accu, crank en een zonnepaneeltje op de achterkant. Tien slagen met de crank en ik heb een week fel licht. Efficiency: gigantisch. Ben ik lui dan leg ik het lantaarntje in de zon, dan laadt hij vanzelf op. Succes gegarandeerd. Made in China.