Zonnestroompanelen in Nederland

duurzaamheid achter de meter

Jaarverbruik vloerverwarmingspomp

Iemand vroeg mij naar aanleiding van mijn Arduino vloerverwarmingsproject of het zinvol was om de pomp van de vloerverwarming in de zomer uit te zetten. Of dat economisch is! De pomp die het verwarmingswater door de lussen van de vloerverwarming stuwt is een 60W pomp. Als die pomp dag en nacht aan staat (de standaard instelling) consumeert hij per dag 24 x 60 = 1,44 kWh. Draait de pomp een heel jaar dan wordt dat 365 keer zo veel ofwel 525,6 kilowattuur. Bij 20 cent per kWh kost dat 105 euro aan stroom. Over nodeloos CO2 uitstoot genereren hebben we het maar niet

Tussen de stekker van de pomp en het stopcontact zit bij mij een pompschakelaar. Deze schakelt de pomp aan als de aanvoertemperatuur naar de verdeler 30 graden of hoger is. Indien de pomp 24 uur stil heeft gestaan wordt hij enkele seconden aan gezet. Hij kan dus niet vast gaan zitten doordat hij te lang stil staat.

Omdat ik toch wel een beetje nieuwsgierig ben naar wat het effect is van de pompschakelaar zit er nog een apparaatje tussen de stekker en het stopcontact, namelijk een Plugwise Circle die bijhoudt hoeveel stroom is gepasseerd. Elke maand worden de logfiles naar harde schijf weggeschreven.

Ik heb de logfiles van januari tot en met december 2019 opgezocht en het totaal berekend: 152,824 kilowattuur. In plaats van 525,6 kilowattuur is er maar 152,824 kilowattuur geconsumeerd, ofwel een verschil van 372,776 kilowattuur ofwel een dikke 70%. Of een pompschakelaar economisch is !

Contango

Jaren geleden hoorde ik voor het eerst van dit woord. Dat was in 2008 toen de rente die men betaalde op kortlopende leningen lager was dan de rente die men kreeg op langlopende tegoeden. Het gevolg liet zich raden. Nu duikt het woord weer op, maar ditmaal op de internationale oliemarkt. De prijs van aardolie op de spotmarkten is door de hoog oplopende olie-oorlog tussen de Saoedi’s en de Russen zó laag dat slimme handelaren bezig zijn alle opslagruimte te hamsteren die ze kunnen krijgen, om die te vullen met goedkope olie. Als de olieprijs straks weer aantrekt is het bingo! Gevolg: ook al donderen aandelenmarkten over de hele wereld in elkaar, aandelen van olietanker-verhuurders en van opslagfima’s zoals bijvoorbeeld Vopak blijven leuk op peil. Terwijl in ons land mensen over elkaar heen buitelen om wc-papier te hamsteren, buitelen internationale oliehandelaren ook over elkaar heen, maar met een heel ander doel.

naar aanleiding van een bericht op Arabian Business

Alsof ik in een dinosaurier woon, Jan

Toevallig kreeg ik een exemplaar in handen van ‘De start van de Energietransitie in uw eigen Woning – Handboek voor het eerst isoleren an dan een warmtepomp’ geschreven door Jan Tessel. Jan is een echte ervaringsdeskundige van-de-eerste-orde. Hij is sinds 2010 in de groep Energie-Waterland actief met energietransitie en heeft met zijn clubje daar heel wat in bereikt. Onder andere is hij verschillende jaren op stap geweest met een thermoscancamera om coldspots en hotspots in woningen te documenteren. Er staan treffende voorbeelden in zijn boekje (niet het poezenplaatje – die heb ik zelf geschoten) van slecht isolerende constructies, warmtelekken, brr. De kern van zijn betoog is: laat je door niemand – marktpartijen en zeker de overheid niet – in de luren leggen maar concentreer je op isoleren, isoleren en nog eens isoleren. Elke euro die je stopt in woningisolatie is een euro verdiend. Door jou en niet door iemand anders. Pas als je gasconsumptie 750 kuub per jaar is of minder heeft het weinig zin meer om nog verder te isoleren maar kan je beter je geld in een (kleine) warmtepomp stoppen en helemaal van het gas af gaan. Ik zou zegen: verplichte kost voor iedereen die meters wil maken in energietransitie en verduurzaming van de eigen woning.

dus: neem een kijkje op energie-waterland en de pagina daar over het boekje van Jan Tessel, of de pagina van Jan Tessel op 02025

Nu is het zo dat Jan geen advies heeft voor mij en lotgenoten die in oude binnensteden of beschermde stads/dorpsgezichten wonen. Wij wonen eigenlijk in dinosauriers. En u weet het droeve lot van de arme koudbloedige dino’s: tot uitsterven gedoemd en opgevolgd door zoogdieren met warme, isolerende pelsjasjes. Zie het thermoscan-poezenplaatje.

In de lift

Het gaat weer goed met de productie van mijn zonneboiler. Februari met z’n grauwe stormluchten en regenbuien was bepaald niet bevorderlijk voor een goede opbrengst. Zonneboilers zijn immers veel meer afhankelijk van ‘harde’ zonneschijn dan zonnepanelen. Maar afgelopen week ging de zon weer zo nu en dan lekker schijnen en dat merk je meteen als je onder de douche staat: water opgewarmd met zonneschijn voelt prettiger aan als water verwarmd met aardgas. Of is dat maar fantasie?

Briesend onder mijn panelen?

Toch leuk om jezelf in een plaatselijk krantje te zien. In de editie van 5 maart 2020 van het Leids Nieuwsblad staat het stukje “Is de gemeente te streng met de vergunning voor panelen?” Ik had een namelijk een  e-mail gestuurd naar elk raadslid in de gemeenteraad die zich op een of andere manier bezig houdt met duurzaamheid, klimaatzaken of van-het-gas-af-gaan. In dat e-mailtje pleitte ik ervoor om iets te doen aan het concept versoepeling welstandsregels van de wethouder die verre van een doorbraak betekent in een situatie die men het best met een eufemisme kan omschrijven als een “rimpelloze vijver’. Er gebeurt niks bij particulieren in het Leidse Beschermd Stadsgezich want er mag gewoon niks. En met de nieuwe regels wordt het voor eigenaren-bewoners in feite onoverzichtelijker en erger. Enfin, cc-tje naar de journalist — en die hapte toe.

Hier is de tekst van het krantenstukje – de foto staat op de website van het Leids Nieuwsblad

(de journalist had de strekking heel goed begrepen maar gaf er een eigen journalistieke draai aan, zoals mij laten “briesen”!). Ha!


Gemeente te streng met toestaan zonnepanelen?

‘Op ieder Leids dak zonnepanelen’ luidt de ambitie van B&W Leiden. Maar rijdt het college zichzelf niet in de wielen met het wijzigen van de welstandsregels. “Zo verandert er toch niets”, briest Floris Wouterlood, bewoner van de Professoren en Burgemeesterswijk en milieu voorvechter. “De voorgestelde verruiming van welstandsregels biedt amper meer kans op vergunningsvrije zonnepanelen”. Zelf legde Wouterlood al in 2000 zonnepanelen op de zonnige kant van z’n dak. “Daarvoor zou ik heden ten dage geen toestemming krijgen”.

Het college legt de gemeenteraad een wijzigingsvoorstel voor van de Welstandsnota Beschermd Stadsgezicht. Die ligt nu ter inspraak. In het bijbehorende kaartje is in zone 1 (oranje) een verbod op zonnepanelen, omdat die vanaf de straat zichtbaar zijn. In zone 2 (blauw) mogen onder voorwaarden zonnepanelen zichtbaar vanaf de straat worden geplaatst (vergunning plichtig). En zone 3 (groen) is vergunningsvrij.

Wouterlood: “De straatzijde van woningen in mijn straat, waar zonnepanelen te zien zijn, wordt zone-1. Dat was al zo in de bestaande regeling. De van de straat af gekeerde dakvlakken (groen) worden zone-3: vergunningsvrij. Ook op schuren/garages mogen nu zonnepanelen. In veel gevallen was dat ook al zo”. Wat verandert dan wel? “Bijna niets, nou er komt een extra categorie van een select aantal woningen (zone-2) aan de rand van oude wijken waar alles een beetje mag. Keurige rijtjes nette donkere panelen in harmonie met het dakvlak”.

Volgens Wouterlood laat de gemeente kansen liggen. Hij vindt de voorgestelde regeling  te streng en pleit voor versoepeling. Zijn advies: “Verklaar de hele Zuidelijke Schil tot zone-2. Dan pas kunnen Leidenaren een adequate bijdrage leveren aan het beteugelen van het klimaatprobleem, en tegelijk voorsorteren op 2050. Het jaar dat we van het gas af moeten. Wouterlood propageert actieve bewonersparticipatie. Niet dralen of wegkijken en vooral niet te lang delibereren over beschermd stadsgezicht. Hij wil dat B&W gebruik maken van het momentum, de positieve sfeer die bij velen leeft over milieu, klimaat en duurzaamheid.

Schaduwpanelen

Als men rondkijkt in de vooroorlogse Professoren- en Burgemeesterswijk ziet men hier en daar tussen de huizen op achterdakvlakken een enkel zonnepaneel. Op sommige plekken in de wijk liggen vanaf de straat goed zichtbaar, stokoude zonnepanelen die gelukzalig baden in het zonlicht. “Die oude panelen zijn daar gelegd voordat de wijk in 2011 ‘Beschermd Stadsgezicht’ werd”, weet Wouterlood. “Na 2011 is de wijk verlamd geraakt”. “Een paar verscholen zonnepanelen op achtervlakjes en hier en daar wat op platte daken. Er zijn zeker bewoners die berustend zeggen:  “Het is mooi zo, er hoeft niets te veranderen”. Wouterlood wil echter de discussie met de buurt aan, vermoedt bij actieve wijkbewoners andere vooruitstrevende inzichten.

“De klimaatklok, en de ‘van-het-gas-af’ klok tikt door”, waarschuwt hij. Eerst moeten de woningen aan alle kanten geïsoleerd worden, dak, gevel, vloer, muren, ramen. Dat geldt in het bijzonder voor vooroorlogse woningen die energetisch niet tot de beste jongetjes van de klas horen. Vervolgens moeten er veel meer zonnepanelen komen.

“Is het eigenlijk niet bizar, dat bij bewoners aan de noordkant van bijvoorbeeld de De Sitterlaan zonnepanelen op het zonnige dak zijn verboden, maar wel vergunningsvrij in de schaduw mogen liggen”, vervolgt Wouterlood. “Intussen liggen overbuurman ‘s paneeltjes lekker in de zon te bakken op de tuinzijde van zijn dak. En dan de mensen op hoekwoningen van de blokken aan de noordkant van bijvoorbeeld de Van den Brandelerkade, zij mogen weer niks op hun zijdakvlak”. Gemeentebestuur leef je eigen plan na: ‘Op ieder Leids dak een zonnepaneel’! Inspreken: https://gemeente.leiden.nl/bestuur/denk-en-doe-mee/inspraak/

Stimulans voor elektrische auto’s

Ik heb het altijd heel raar gevonden: een grote bestuurbare doos op wielen, aangedreven door een loodzware inefficiente explosiemotor, 1 persoon erin, en rijden maar. Een dikke 1.000 kilogram of meer verplaatsen met 1 persoon van 80 kilogram erin (minder dan 10% van het totaalgewicht dat men rondzeult). Het is dat die ene persoon prettig in het doosje past plus zijn spullen, d.w.z. dingen die niet gemakkelijk achterop je fiets kunnen. En dat de chauffeur niet nat wordt als het regent, telt ook mee. Lekker cozy vanaf de oprit van je woning naar de parkeergarage bij de baas. The American Dream, als je het mij vraagt

Haal de fossiele plofmoter eruit en vervang die door een elektrische aandrijftrein en je hebt een elektrische auto.

Die elektrocar gaat dus gesubsidieerd worden met 4.000 euro op de aanschafprijs nieuw of 2.000 euro op de aanschafprijs gebruikt.

Met het oog op het uitstoten van CO2 en het verbruiken van aardolieproducten uit verre instabiele landen is het niet zo gek om over te stappen op elektrische auto’s. Vanuit het oogpunt van efficiency houden we een krankjorem, verspillend en inefficient en ruimte innemend systeem in stand: vandaag 700 km file met walmende brandstofauto’s wordt straks 700 km file met knetterende elektrische auto’s, bijvoorbeeld van het type dat men kan bewonderen op CNN. Wie bedenkt zoiets?

naar aanleiding van een Tweet

Een barre, natte en winderige februari 2020

Wat een verschil met vorig jaar! Toen plukten de 6 originele paneeltjes (bij elkaar 675 Wp) maar even 34,8 kWh uit de strakke februarilucht; dit jaat moest ik het – met een schrikkeldag erbij – stellen met slechts 14,5 kilowattuur. En intussen maakte ik me nog zorgen ook of de boel niet los zou rammelen tijdens drie stormweekenden achter elkaar. Wat een maand! Voor ijsmeesters en schaatsenslijpers een droevige nachtmerrie, voor windmolenaars een gouden maand. Zo zien we weer: het Hollandse klimaat heeft elk jaar weer verrassingen in petto.  Het is overigens wel eens slechter geweest: februari 2017 klokte 13,9 kWh en februari 2010 bracht het niet verder dan 13,4 kWh.

Het AVRO-TROS Radarverhaal over de warmtepompboiler

Het item op AVRO-Tros-Radar, “hoge energierekening door warmtepompboiler” trok gisteren mijn aandacht.

De bewoners van kleine appartementen in een door een partculier bedrijf verbouwd kantoorpant in Harderwijk zuchten onder gigantische energierekeningen in hun duurzame  ‘all electric’ woningen. De schuld geven ze aan de warmtepompboiler. Men was in de uitzending hevig teleurgesteld in het duurzaam bezig zijn. En niet onterecht. Een energierekening van 300 euro in de maand voor een appartementje van 42 vierkante meter is astronomisch. Ter vergelijking: ik woon zelf in een traditioneel gebouwd pand uit 1938 met ruim 150 vierkante meter vloeroppervlak. Er is verstandig verduurzaamd o.a. een paar zonnepaneeltjes, en de energierekening bedraagt 115 euro per maand. Ik krijg meestal bij de jaarafrekening geld terug. Als ik mijn situatie hetzelfde zou zijn als die van die arme mensen in Harderwijk, dan zou mijn energierekening 900 euro in de maand bedragen!

Wat zou er aan de hand kunnen zijn in die Harderwijkse appartementen? De verhuurder geeft niet thuis, dat geeft mij te denken:

Punt 1: voorwaarde voor efficiente vloerverwarming is de aanwezigheid van zeer goede ondervloerisolatie. Is die niet aanwezig dan zijn de verliezen “naar beneden” enorm. Het ging om toch om begane grond appartementen in een voormalig kantoorgebouw? Vraag is: is er (voldoende) ondervloerisolatie of liggen de verwarmingslussen platweg op het beton.

Punt 2: als er een parkeergarage is onder de begane grond en er is geen vloerisolatie, dan zal heel veel warmte die bestemd is voor de appartementen via dat plafond de garage in verdwijnen. Vraag: wat zit er onder de begane grond appartementen?

Punt 3: Radar had het over een warmtepompboiler. Deze apparaten zijn in principe ontworpen om warm tapwater te bereiden uit warmte afkomstig uit ventilatielucht. Is dat hier ook zo. Wat is dan hier de warmtebron voor die warmtepompboiler ?

Punt 4: ik zag op het platte dak van het appartementencomplex geen zonnepanelen. Waarom liggen die er niet?

Punt 5: Als je een warmtepompboiler gebruikt om vloerverwarming op een ongeisoleerde ondergrond mee aan te drijven dan lijkt het me dat de elektrische naverwarmingsspiraal in die warmtepompboiler vanwege de hoge continue warmtevraag en de geringe bron (ventilatielucht?) voortdurend moet bijverwarmen. Dit zou dan neerkomen op zeer ineffciente 100% elektrische verwarming van deze woningen via de omweg van die warmtepompboiler.
Punt 6: gezien de astronomische elektriciteitsrekeningen ben ik bang dat punt 5 wel eens actueel kan zijn

zie TrosRadar op Uitzending Gemist

Elektrische auto met accu-aanhanger

Wat is er verveldender dan dat de naald van de ladingtoestand indicator van je elektrische auto de nul nadert en er is geen laadpunt in de buurt? Een Franse firma heeft de accu-aanhanger bedacht, de EP-Tender (36,5 kWh). Je sleept je energiebron gewoon als een aanhangertje achter je auto. Eenmaal thuis kan je loskoppelen en het wagentje gebruiken als thuisbatterij. In feite een thuisbatterij-op-wieltjes en met een trekhaak. Of je zou er bijvoorbeeld eentje kunnen huren als je een lange trip aan het plannen bent.

zie: EP Tender

Soepele gemeentespagaat

B&W van de gemeente Leiden zitten in hun maag met een prachtige historische binnenstad met daaromheen vooroorlogse bouw van het type dat tegenwoordig in nieuwbouwwijken heftig wordt retro-gekopieerd. Die binnenstad en woonwijken eromheen zijn allemaal óf Rijksmonument, óf stedelijk monument óf beschermd stadsgezicht. In alle drie gebieden zijn zonnepanelen taboe. Haal het in je hoofd om een zonepaneel aan de straatkant van je woning te monteren en morgen hangt er een ambtenaar aan de deurbel: de gevreesde handhaver.  Gevolg: niemand verroert zich, het is wel goed zo. Het aantal zonnepanelen in Leiden ligt daardoor ver onder het landelijke gemiddelde. De kaart die NRC vanochtend publiceerde op haar website is wat Leiden betreft fake, want ze laat complete monumentale woonblokken zien waar zonnepanelen zouden liggen, en die liggen er echt niet. Mijn zonnepanelen zijn een eiland van onrust in een rimpelloze vijver. Ook ik mag van de gemeente niets [meer] doen. Niet eens vervangen.

Nu moet de gemeente van de Rijksoverheid duurzaamheid sterk gaan bevorderen, en de verantwoordelijke wethouders willen best meedoen. Ik meen zelfs een vonkje van enthousiasme te bespeuren. Wat is nu het revolutionaire voorstel van de wethouder: we gaan de heilige welstandsregels versoepelen. VERSOEPELEN – alsof je vloekt in de kerk van authenthiciteitsaanbidders. Dat is ongehoord in de Sleutelstad! We zijn benieuwd.

Op de website van de gemeente is een pagina waar men kan inspreken. U vindt daar het stuk “zonnepanelen in beschermd stadsgezicht”. Met een kaart. Een representatief  stukje van die kaart (mijn eigen wijk) ziet u op het bijgaande plaatje.

De huidige regels zijn: aan de straatzijde mag helemaal niks, aan de tuinzijde zijn zonnepanelen vergunningsplichtig; als ook maar een hoekje of randje van de geplande zonnepanelen vanaf de straat zichtbaar zijn wordt vergunning geweigerd.

De regels in het VERSOEPELDE voorstel zijn: in zone 1 (oranje) mag niks, in zone 3 (groen) mogen zonnepanelen  vergunningsloos worden geplaatst. Als je inzoomt op de kaart zie je dat alle woningen een naar de straat gekeerd dakvlak hebben waar niks  mag (de huizen hebben bijna allemaal zadeldaken) en een van de straat afgekeerd dakvlak waar alles mag. Mijn huis is ook zo’n huis. Ik mag dus straks voor de helft niks en ik mag straks voor de helft alles!

Nu is het zo dat de wijk noord-zuid (A) lopende straten en oost-west (B) lopende straten heeft. De A woningen hebben in de ochtend op het ene dakvlak zon en in de middag op het andere. Zij kunnen dus zonnepanelen op het vergunningsvrije dakvlak leggen en ze hebben 50% productie. In B-straten ligt het anders. Woningen aan de noordkant van deze straten mogen alleen zonnepanelen leggen op het dakvlak dat van de zon af is gekeerd. Daar kopen de bewoners helemaal niets voor. De overburen zijn daarentegen spekkopers want zij mogen vergunningsvrij zonnepanelen leggen op het naar de zon gerichte dakvlak. Proost! Scheve ogen, boze ‘noorderlingen’ die razend naar de rechter stappen vanwege veronderstelde rechtsongelijkheid.

De gemeente schiet met de  VERSOEPELDE  regels naast het doel. Het is gewoon een bestendiging van de bestaande regels. ‘Noorderlingen’ waren al boos en blijven boos.

Mijn voorstel is: verander alles wat op de kaart groen is, in blauw (zone 2). Voor zone 2 geldt in de VERSOEPELDE  regels: vergunningsplichtig; panelen toegestaan indien ze voldoen aan een aantal eisen (rustig dakbeeld, donkere  panelen in donkere frames, aaneengesloten, liefst per bouwblok allemaal dezelfde oriëntatie. Dat lijkt mij beter dan de voorgestelde spagaat die niets aan de bestaande toestand verandert. Bovendien krijgen in mijn voorstel ambtenaren straks weer werk, en dat is iets waar ambtenaren altijd wel oor naar hebben (haha – volg deze link).

Gemeente Leiden: pagina Inspraak

NRC pagina “Waar liggen zonnepanelen in Nederland” (achter paywall)