Zonnestroompanelen in Nederland

duurzaamheid achter de meter

Briesend onder mijn panelen?

Toch leuk om jezelf in een plaatselijk krantje te zien. In de editie van 5 maart 2020 van het Leids Nieuwsblad staat het stukje “Is de gemeente te streng met de vergunning voor panelen?” Ik had een namelijk een  e-mail gestuurd naar elk raadslid in de gemeenteraad die zich op een of andere manier bezig houdt met duurzaamheid, klimaatzaken of van-het-gas-af-gaan. In dat e-mailtje pleitte ik ervoor om iets te doen aan het concept versoepeling welstandsregels van de wethouder die verre van een doorbraak betekent in een situatie die men het best met een eufemisme kan omschrijven als een “rimpelloze vijver’. Er gebeurt niks bij particulieren in het Leidse Beschermd Stadsgezich want er mag gewoon niks. En met de nieuwe regels wordt het voor eigenaren-bewoners in feite onoverzichtelijker en erger. Enfin, cc-tje naar de journalist — en die hapte toe.

Hier is de tekst van het krantenstukje – de foto staat op de website van het Leids Nieuwsblad

(de journalist had de strekking heel goed begrepen maar gaf er een eigen journalistieke draai aan, zoals mij laten “briesen”!). Ha!


Gemeente te streng met toestaan zonnepanelen?

‘Op ieder Leids dak zonnepanelen’ luidt de ambitie van B&W Leiden. Maar rijdt het college zichzelf niet in de wielen met het wijzigen van de welstandsregels. “Zo verandert er toch niets”, briest Floris Wouterlood, bewoner van de Professoren en Burgemeesterswijk en milieu voorvechter. “De voorgestelde verruiming van welstandsregels biedt amper meer kans op vergunningsvrije zonnepanelen”. Zelf legde Wouterlood al in 2000 zonnepanelen op de zonnige kant van z’n dak. “Daarvoor zou ik heden ten dage geen toestemming krijgen”.

Het college legt de gemeenteraad een wijzigingsvoorstel voor van de Welstandsnota Beschermd Stadsgezicht. Die ligt nu ter inspraak. In het bijbehorende kaartje is in zone 1 (oranje) een verbod op zonnepanelen, omdat die vanaf de straat zichtbaar zijn. In zone 2 (blauw) mogen onder voorwaarden zonnepanelen zichtbaar vanaf de straat worden geplaatst (vergunning plichtig). En zone 3 (groen) is vergunningsvrij.

Wouterlood: “De straatzijde van woningen in mijn straat, waar zonnepanelen te zien zijn, wordt zone-1. Dat was al zo in de bestaande regeling. De van de straat af gekeerde dakvlakken (groen) worden zone-3: vergunningsvrij. Ook op schuren/garages mogen nu zonnepanelen. In veel gevallen was dat ook al zo”. Wat verandert dan wel? “Bijna niets, nou er komt een extra categorie van een select aantal woningen (zone-2) aan de rand van oude wijken waar alles een beetje mag. Keurige rijtjes nette donkere panelen in harmonie met het dakvlak”.

Volgens Wouterlood laat de gemeente kansen liggen. Hij vindt de voorgestelde regeling  te streng en pleit voor versoepeling. Zijn advies: “Verklaar de hele Zuidelijke Schil tot zone-2. Dan pas kunnen Leidenaren een adequate bijdrage leveren aan het beteugelen van het klimaatprobleem, en tegelijk voorsorteren op 2050. Het jaar dat we van het gas af moeten. Wouterlood propageert actieve bewonersparticipatie. Niet dralen of wegkijken en vooral niet te lang delibereren over beschermd stadsgezicht. Hij wil dat B&W gebruik maken van het momentum, de positieve sfeer die bij velen leeft over milieu, klimaat en duurzaamheid.

Schaduwpanelen

Als men rondkijkt in de vooroorlogse Professoren- en Burgemeesterswijk ziet men hier en daar tussen de huizen op achterdakvlakken een enkel zonnepaneel. Op sommige plekken in de wijk liggen vanaf de straat goed zichtbaar, stokoude zonnepanelen die gelukzalig baden in het zonlicht. “Die oude panelen zijn daar gelegd voordat de wijk in 2011 ‘Beschermd Stadsgezicht’ werd”, weet Wouterlood. “Na 2011 is de wijk verlamd geraakt”. “Een paar verscholen zonnepanelen op achtervlakjes en hier en daar wat op platte daken. Er zijn zeker bewoners die berustend zeggen:  “Het is mooi zo, er hoeft niets te veranderen”. Wouterlood wil echter de discussie met de buurt aan, vermoedt bij actieve wijkbewoners andere vooruitstrevende inzichten.

“De klimaatklok, en de ‘van-het-gas-af’ klok tikt door”, waarschuwt hij. Eerst moeten de woningen aan alle kanten geïsoleerd worden, dak, gevel, vloer, muren, ramen. Dat geldt in het bijzonder voor vooroorlogse woningen die energetisch niet tot de beste jongetjes van de klas horen. Vervolgens moeten er veel meer zonnepanelen komen.

“Is het eigenlijk niet bizar, dat bij bewoners aan de noordkant van bijvoorbeeld de De Sitterlaan zonnepanelen op het zonnige dak zijn verboden, maar wel vergunningsvrij in de schaduw mogen liggen”, vervolgt Wouterlood. “Intussen liggen overbuurman ‘s paneeltjes lekker in de zon te bakken op de tuinzijde van zijn dak. En dan de mensen op hoekwoningen van de blokken aan de noordkant van bijvoorbeeld de Van den Brandelerkade, zij mogen weer niks op hun zijdakvlak”. Gemeentebestuur leef je eigen plan na: ‘Op ieder Leids dak een zonnepaneel’! Inspreken: https://gemeente.leiden.nl/bestuur/denk-en-doe-mee/inspraak/

Stimulans voor elektrische auto’s

Ik heb het altijd heel raar gevonden: een grote bestuurbare doos op wielen, aangedreven door een loodzware inefficiente explosiemotor, 1 persoon erin, en rijden maar. Een dikke 1.000 kilogram of meer verplaatsen met 1 persoon van 80 kilogram erin (minder dan 10% van het totaalgewicht dat men rondzeult). Het is dat die ene persoon prettig in het doosje past plus zijn spullen, d.w.z. dingen die niet gemakkelijk achterop je fiets kunnen. En dat de chauffeur niet nat wordt als het regent, telt ook mee. Lekker cozy vanaf de oprit van je woning naar de parkeergarage bij de baas. The American Dream, als je het mij vraagt

Haal de fossiele plofmoter eruit en vervang die door een elektrische aandrijftrein en je hebt een elektrische auto.

Die elektrocar gaat dus gesubsidieerd worden met 4.000 euro op de aanschafprijs nieuw of 2.000 euro op de aanschafprijs gebruikt.

Met het oog op het uitstoten van CO2 en het verbruiken van aardolieproducten uit verre instabiele landen is het niet zo gek om over te stappen op elektrische auto’s. Vanuit het oogpunt van efficiency houden we een krankjorem, verspillend en inefficient en ruimte innemend systeem in stand: vandaag 700 km file met walmende brandstofauto’s wordt straks 700 km file met knetterende elektrische auto’s, bijvoorbeeld van het type dat men kan bewonderen op CNN. Wie bedenkt zoiets?

naar aanleiding van een Tweet

Een barre, natte en winderige februari 2020

Wat een verschil met vorig jaar! Toen plukten de 6 originele paneeltjes (bij elkaar 675 Wp) maar even 34,8 kWh uit de strakke februarilucht; dit jaat moest ik het – met een schrikkeldag erbij – stellen met slechts 14,5 kilowattuur. En intussen maakte ik me nog zorgen ook of de boel niet los zou rammelen tijdens drie stormweekenden achter elkaar. Wat een maand! Voor ijsmeesters en schaatsenslijpers een droevige nachtmerrie, voor windmolenaars een gouden maand. Zo zien we weer: het Hollandse klimaat heeft elk jaar weer verrassingen in petto.  Het is overigens wel eens slechter geweest: februari 2017 klokte 13,9 kWh en februari 2010 bracht het niet verder dan 13,4 kWh.

Het AVRO-TROS Radarverhaal over de warmtepompboiler

Het item op AVRO-Tros-Radar, “hoge energierekening door warmtepompboiler” trok gisteren mijn aandacht.

De bewoners van kleine appartementen in een door een partculier bedrijf verbouwd kantoorpant in Harderwijk zuchten onder gigantische energierekeningen in hun duurzame  ‘all electric’ woningen. De schuld geven ze aan de warmtepompboiler. Men was in de uitzending hevig teleurgesteld in het duurzaam bezig zijn. En niet onterecht. Een energierekening van 300 euro in de maand voor een appartementje van 42 vierkante meter is astronomisch. Ter vergelijking: ik woon zelf in een traditioneel gebouwd pand uit 1938 met ruim 150 vierkante meter vloeroppervlak. Er is verstandig verduurzaamd o.a. een paar zonnepaneeltjes, en de energierekening bedraagt 115 euro per maand. Ik krijg meestal bij de jaarafrekening geld terug. Als ik mijn situatie hetzelfde zou zijn als die van die arme mensen in Harderwijk, dan zou mijn energierekening 900 euro in de maand bedragen!

Wat zou er aan de hand kunnen zijn in die Harderwijkse appartementen? De verhuurder geeft niet thuis, dat geeft mij te denken:

Punt 1: voorwaarde voor efficiente vloerverwarming is de aanwezigheid van zeer goede ondervloerisolatie. Is die niet aanwezig dan zijn de verliezen “naar beneden” enorm. Het ging om toch om begane grond appartementen in een voormalig kantoorgebouw? Vraag is: is er (voldoende) ondervloerisolatie of liggen de verwarmingslussen platweg op het beton.

Punt 2: als er een parkeergarage is onder de begane grond en er is geen vloerisolatie, dan zal heel veel warmte die bestemd is voor de appartementen via dat plafond de garage in verdwijnen. Vraag: wat zit er onder de begane grond appartementen?

Punt 3: Radar had het over een warmtepompboiler. Deze apparaten zijn in principe ontworpen om warm tapwater te bereiden uit warmte afkomstig uit ventilatielucht. Is dat hier ook zo. Wat is dan hier de warmtebron voor die warmtepompboiler ?

Punt 4: ik zag op het platte dak van het appartementencomplex geen zonnepanelen. Waarom liggen die er niet?

Punt 5: Als je een warmtepompboiler gebruikt om vloerverwarming op een ongeisoleerde ondergrond mee aan te drijven dan lijkt het me dat de elektrische naverwarmingsspiraal in die warmtepompboiler vanwege de hoge continue warmtevraag en de geringe bron (ventilatielucht?) voortdurend moet bijverwarmen. Dit zou dan neerkomen op zeer ineffciente 100% elektrische verwarming van deze woningen via de omweg van die warmtepompboiler.
Punt 6: gezien de astronomische elektriciteitsrekeningen ben ik bang dat punt 5 wel eens actueel kan zijn

zie TrosRadar op Uitzending Gemist

Elektrische auto met accu-aanhanger

Wat is er verveldender dan dat de naald van de ladingtoestand indicator van je elektrische auto de nul nadert en er is geen laadpunt in de buurt? Een Franse firma heeft de accu-aanhanger bedacht, de EP-Tender (36,5 kWh). Je sleept je energiebron gewoon als een aanhangertje achter je auto. Eenmaal thuis kan je loskoppelen en het wagentje gebruiken als thuisbatterij. In feite een thuisbatterij-op-wieltjes en met een trekhaak. Of je zou er bijvoorbeeld eentje kunnen huren als je een lange trip aan het plannen bent.

zie: EP Tender

Soepele gemeentespagaat

B&W van de gemeente Leiden zitten in hun maag met een prachtige historische binnenstad met daaromheen vooroorlogse bouw van het type dat tegenwoordig in nieuwbouwwijken heftig wordt retro-gekopieerd. Die binnenstad en woonwijken eromheen zijn allemaal óf Rijksmonument, óf stedelijk monument óf beschermd stadsgezicht. In alle drie gebieden zijn zonnepanelen taboe. Haal het in je hoofd om een zonepaneel aan de straatkant van je woning te monteren en morgen hangt er een ambtenaar aan de deurbel: de gevreesde handhaver.  Gevolg: niemand verroert zich, het is wel goed zo. Het aantal zonnepanelen in Leiden ligt daardoor ver onder het landelijke gemiddelde. De kaart die NRC vanochtend publiceerde op haar website is wat Leiden betreft fake, want ze laat complete monumentale woonblokken zien waar zonnepanelen zouden liggen, en die liggen er echt niet. Mijn zonnepanelen zijn een eiland van onrust in een rimpelloze vijver. Ook ik mag van de gemeente niets [meer] doen. Niet eens vervangen.

Nu moet de gemeente van de Rijksoverheid duurzaamheid sterk gaan bevorderen, en de verantwoordelijke wethouders willen best meedoen. Ik meen zelfs een vonkje van enthousiasme te bespeuren. Wat is nu het revolutionaire voorstel van de wethouder: we gaan de heilige welstandsregels versoepelen. VERSOEPELEN – alsof je vloekt in de kerk van authenthiciteitsaanbidders. Dat is ongehoord in de Sleutelstad! We zijn benieuwd.

Op de website van de gemeente is een pagina waar men kan inspreken. U vindt daar het stuk “zonnepanelen in beschermd stadsgezicht”. Met een kaart. Een representatief  stukje van die kaart (mijn eigen wijk) ziet u op het bijgaande plaatje.

De huidige regels zijn: aan de straatzijde mag helemaal niks, aan de tuinzijde zijn zonnepanelen vergunningsplichtig; als ook maar een hoekje of randje van de geplande zonnepanelen vanaf de straat zichtbaar zijn wordt vergunning geweigerd.

De regels in het VERSOEPELDE voorstel zijn: in zone 1 (oranje) mag niks, in zone 3 (groen) mogen zonnepanelen  vergunningsloos worden geplaatst. Als je inzoomt op de kaart zie je dat alle woningen een naar de straat gekeerd dakvlak hebben waar niks  mag (de huizen hebben bijna allemaal zadeldaken) en een van de straat afgekeerd dakvlak waar alles mag. Mijn huis is ook zo’n huis. Ik mag dus straks voor de helft niks en ik mag straks voor de helft alles!

Nu is het zo dat de wijk noord-zuid (A) lopende straten en oost-west (B) lopende straten heeft. De A woningen hebben in de ochtend op het ene dakvlak zon en in de middag op het andere. Zij kunnen dus zonnepanelen op het vergunningsvrije dakvlak leggen en ze hebben 50% productie. In B-straten ligt het anders. Woningen aan de noordkant van deze straten mogen alleen zonnepanelen leggen op het dakvlak dat van de zon af is gekeerd. Daar kopen de bewoners helemaal niets voor. De overburen zijn daarentegen spekkopers want zij mogen vergunningsvrij zonnepanelen leggen op het naar de zon gerichte dakvlak. Proost! Scheve ogen, boze ‘noorderlingen’ die razend naar de rechter stappen vanwege veronderstelde rechtsongelijkheid.

De gemeente schiet met de  VERSOEPELDE  regels naast het doel. Het is gewoon een bestendiging van de bestaande regels. ‘Noorderlingen’ waren al boos en blijven boos.

Mijn voorstel is: verander alles wat op de kaart groen is, in blauw (zone 2). Voor zone 2 geldt in de VERSOEPELDE  regels: vergunningsplichtig; panelen toegestaan indien ze voldoen aan een aantal eisen (rustig dakbeeld, donkere  panelen in donkere frames, aaneengesloten, liefst per bouwblok allemaal dezelfde oriëntatie. Dat lijkt mij beter dan de voorgestelde spagaat die niets aan de bestaande toestand verandert. Bovendien krijgen in mijn voorstel ambtenaren straks weer werk, en dat is iets waar ambtenaren altijd wel oor naar hebben (haha – volg deze link).

Gemeente Leiden: pagina Inspraak

NRC pagina “Waar liggen zonnepanelen in Nederland” (achter paywall)

De kat’s koude kont

Een van de ondergeschoven kindjes in het wereldje van verduurzaming is het kattenluik. Voor de poes wordt goed gezorgd, het kattenluik is een sluitpost. Hoewel, je kan honderden euro’s uitgeven aan een soort elektronische kattenval die reageert op een bij het arme beestje geĪmplanteerde microchip. Geen vreemde katten in mijn huis! Maar goed, bij de meeste huishoudens-met-poes moet dat dier toch ergens van binnen naar buiten kunnen sluipen om zijn roofdierinstincten te gaan bevredigen door wat jonge vogels te snaaien, wat? Daarvoor heeft men een kattenluik, of -tunnel.

Erg energiezuinig zijn die kattenluiken meestal niet. Een leuke combinatie van stevige vloerverwarming en steenkoud kattenluik trof mijn aandacht. Poes is slim: zij zit met haar kontje comfortabel op de warme tegels. Kattenluik is steen- en steenkoud. Koude lucht die naar binnen komt wordt meteen verwarmd door de vloerverwarming. De poezeneigenaar merkt daar niks van want op zijn energierekening zal dat energieverlies ziet zoveel uit halen. Maar goed, alle beetjes helpen, bij energiebesparen. Ook het huisdierluik. De situatie van dit plaatje is zo verschrikkelijk vermijdbaar.

Even Reboundje spelen, of Jevonsje

Met het langzaam maar zeker langer en zonniger worden van de dagen loopt ook de temperatuur in het voorraadvat van de zxonneboiler weer lekker op (plaatje). Dat nodigt uit om heerlijk lang te douchen niet alleen vanwege de pret maar ook “want de energie is toch gratis“. Dat lange douchen, of meerdere malen per dag badderen hoef je niet te doen met een gasgestookte warmwatervoorziening want dan stoot je én behoorlijk wat CO2 uit én het huishoudbudget lijdt schade op.

Zoiets als lekker lang luxe in bad gaan want de energie is toch gratis” noemt men het ‘rebound effect’, ofwel het ‘Jevons effect’ genoemd naar de Engelse econoom William Jevons (1835-1882) die de eerste was die de paradox beschreef dat technische vooruitgang (bijvoorbeeld energiebesparende technieken) niet het volledige gewenste effect (besparing) opleveren maar soms het omgekeerde omdat door de verbeterde techniek de vraag ernaar enorm toeneemt. Ik sta langer onder de douche “want de energie is toch gratis“, maar ik verbruik toch stiekem meer gas als ik er een gewoonte van maak vanwege de naverwarming van het douchewater én ik verbruik uiteraard meer water.

‘Rebound’ geldt ook voor zonnepanelen. Omdat de zonne-elektriciteit overvloedig is en gratis (de rekening van de PV installatie is 20 jaar geleden betaald, wie maalt daar nog om?) heb ik de neiging om mijn computer de hele dag maar aan te laten staan, “want de energie is toch gratis“. en over 2 jaar: “anders lever ik toch maar voor  noppes terug, meneer Wiebes!”. Grappig, dat we de neiging hebben om kostbare hulpbronnen gemakkelijk te verspillen, “want het is toch gratis of goedkoop“, gemak of eigenlijk uit een soort rancune (casus William Jevons Wiebes!).

Jevons paradox op Wikipedia

Ramen openzetten, sovjet style

Een opvallend fenomeen bij de idiote weersomstandigheden van vandaag (ZW-storm, buitentemperatuur snel oplopend naar 14 graden) is dat de warmtecapaciteit van mijn goed geisoleerde woning te traag is om geaccumuleerde warmte snel kwijt te raken. Vanochtend, toen het buiten nog het nog relatief koel was (10 graden !) ging de cv draaien om, zoals gebruikelijk na de nachtverlaging, warmte in de vloerverwarming te stoppen. Dat gebeurt met cv-aanvoerwater van 23 graden. Dat is genoeg om de vloer in een uurtje op een comfortable 21 graden te krijgen waardoor de temperatuur in het woongedeelte op een buitengewoon aangename 20 graden uitkomt.
So far so good. Echter: de buitentemperatuur sprong vanochtend omhoog en door de geweldige ondervloerisolatie lekt er meer heel weinig warmte weg. Gevolg is nu dat de vloer een onaangename 23 graden heeft aangenomen en de temperatuur in het woongedeelte plofferig aanvoelt met 21-22 graden.
Remedie: cv even in vakantiestand, vloerverwarminsgpomp op volle kracht en de ramen wijd open. Zo deed men dat vroeger in de Sovjet-Unie met zijn collectieve blokverwarming, en wellicht gaat het er in sovjet-tijd gebouwde flats in Moskou nog steeds zo aan toe: te warm binnen >>> ramen open zetten!

zie: Weerstation Uithoorn

Foutje – Bedaaaaank

Het Planbureau voor de Leefomgeving zou een foutje gemaakt hebben in de kostenberekening voor het verduurzamen van woningen. We hebben het over 30-40% te lage inschatting. Het is niet de eerste keer dat PBL berekeningen maakt die door het kabinet gretig worden gebruikt om zorgen over de kosten van verduurzaming weg te sussen. Erg jammer en slecht voor de duurzame zaak. Wie gelooft het PBL nog? Wat zijn de echte kosten straks om van het gas af te gaan? Nou ja, wie kostenplaatjes gelooft die door de overheid worden gepresenteerd voor grote projecten (Betuwelijn, HSL, Noord-Zuidlijn Amsterdam, Zuidersluis IJmuiden, ga maar door)  wordt altijd voor de gek gehouden. De burger staat altijd achteraan in de rij, zullen we maar zeggen.

Het Parool, 13 februari 2020