Meten = Weten

De eigenaar van zonnestroompanelen moet natuurlijk weten of zijn zonnestroompanelen het doen en wat de panelen presteren. 'Doen' heet ook wel het momentane vermogen. Dit vermogen wordt uitgedrukt in Watt (net zoals bij een lamp of een willekeurig apparaat). Een 100 Wp zonnepaneel kan bijvoorbeeld 0 Watt leveren ('s nachts), of 10 Watt (vroeg in de ochtend) of 90 Watt (12 uur 's middags). De prestatie is het vermogen vermenigvuldigd met de tijd. Dit gegeven wordt uitgedrukt in Wattuur (Wh) of kilowattur (kWh). Om de groene kWh-tjes gaat het, want die gaan af van uw elektriciteitsrekening!

Er bestaan verschillende manieren om te weten te komen of zonnestroompanelen stroom produceren en wat ze in in een gegeven periode hebben opgebracht. Tegenwoordig moeten de grotere systemen een brutoproductiemeter hebben, anders krijgt de eigenaar geen subsidie. Maar er zijn zat ongesubsidieerde systemen. Als men meerdere panelen heeft met ieder een eigen omvormer is het prettig om te weten wat elk afzonderlijk paneel presteert. Er zijn twee soorten meters: professioneel (goed spul dat 20 jaar meegaat) en consumentenspul (goedkope elektronica, gaat hooguit 5 jaar mee). Zonnestroompanelen gaan heel lang mee; goedkoop is derhalve duurkoop.

Professioneel
 
Industriële teller voor montage op DIN-rail. Te koop o.a. bij Conrad (www.conrad.nl), artikelnummer 125392 - 89. Deze meter meet alleen opbrengst, niet het momentane vermogen. Oerbetrouwbaar. Het ding kost een fortuin, maar u zult er geen spijt van hebben. Eigen stroomverbruik: nihil.

Mijn favoriete oplossing. Tweedehandse analoge elektriciteitsmeter (z.g. ferrarismeter), voor een prikkie te koop bij de Kijkshop of bij een sloper. Als u de zegels verwijdert, het telwerkje terugdraait en hem a.h.w. 'omgekeerd' aansluit (aansluitschema zie de pagina 'tweedehandsjes'), houdt de meter keurig netjes vanaf nul de productie van uw panelen bij. Het 'wieltje' draait zodra er stroom door de meter gaat en staat 's nachts stil. Hoe sneller het wieltje draait, hoe meer uw panelen op het moment opbrengen. Voordeel: bij aanschaf heel goedkoop. U ziet in één oogopslag of er elektriciteit wordt geproduceerd. Gevoelig vanaf pakweg 10 watt. Eigen stroomverbruik een paar Watt, en daarom op termijn dure oplossing (sluipverbruiker!).

Pas op! Pruts niet roekeloos met elektriciteit en elektriciteitsmeters. Dit is sterkstroom-apparatuur voor electriciens. Gebruik een eenfasemeter en geen draaistroommeter.
Leuk te combineren met het meten van opbrengst of verbruik van andere apparaten in huis: de Plugwise. Deze plugjes zijn te koop in setjes van minimaal twee stuks, ze meten hoeveel stroom er door loopt en sturen de meetgegevens draadloos via een usb-stick naar uw pc. Die pc hoeft niet de hele dag aan te staan. Het Plugwise systeem is dus een veelvoudige logger. De software maakt o.a. verbruiksgrafieken. Oorspronkelijk ontworpen als verbruiksmonitor, maar de software kan tegenwoordig ook de opbrengst van zonnepanelen meten. Eigen stroomverbruik ca 0,2W per plug. Een oplossing die een paar duiten kost, maar die u gerust professioneel en veelzijdig kunt noemen. Kan ook worden gebruikt als sluipverbruik-killer en als schakelklok. Software helaas alleen in Windows-versie.
Consumentenspul
U kunt ook denken aan elektronische opbrengstmeters. De Energy Check 3000 behorend bij de SUNKIT systemen van Oskomera Power Solutions is zo'n handzaam apparaat dat nauwkeurig de tijd meet, vermogen, en productie in kWh. Voordeel: in één oogopslag leest u alle gegevens uit. Nadeel: tamelijk duur (€ 75); je kunt niet zien wat en hoeveel elk paneel afzonderlijk produceert. Eigen stroomverbruik: 1.8 W volgens de fabrikant. Zelf hebben we gemeten dat de meter inderdaad ongeveer 1,8-2 watt minder aangeeft dan wat inverters aangeven (met het programma hierboven).

Bij de firma Conrad koopt u voor pakweg € 25 precies hetzelfde apparaatje als hierboven, alleen zitten binnenin twee draadjes verwisseld waardoor het ding alleen het verbruik meet. Op de website van de Zonnestroom Producentenvereniging vindt u op de pagina PV panelen een beschrijving hoe u het appraatje simpel 'verbouwt' tot opbrengstmeter. Voor- en nadelen zijn hetzelfde als van het apparaatje hierboven.

De Energy Logger 3500 is ook te bestellen bij Conrad (ca € 50). Het aardige van dit apparaaatje is dat u het momentane vermogen ziet en wat andere data (amperage, voltage, cos phi), maar dat het hiernaast ook een logfunctie heeft. De gegevens worden intern in RAM opgeslagen en u leest ze uit via een SD-kaartje. Zover de theorie. In de praktijk werkt het weergeven van het momentane vermogen goed, maar het overzetten van de gelogde gegevens naar een pc is erg krakkemikkig. Heel wat bezitters hebben uit pure frustratie hun Energy Logger weer retour gestuurd. De gegevensoverdracht bij mijn apparaatje heeft overwegend kuren, en het is me maar één maal gelukt via de reguliere [nageleverde] software iets te zien op mijn pc. Hele reeksen meetgegevens zijn in het niets verdwenen. De dag- en weekgrafiekjes die u zo nu en dan op deze website ziet zijn met de gelogde gegevens van dit apparaatje vervaardigd via een hele reeks tussenstappen. De gegevens kunnen van het SD kaartje in een Excel spreadsheet ingelezen worden, maar vraag niet hoe. Wat een geklungel ! De goedkoopste logger op dit moment op de markt, dat wel, maar echt voor de diehard liefhebber
De EM600 is een elektronisch meetinstrument dat de tijd meet, vermogen, opbrengst in kWh en dat meteen de vermeden CO2 uitstoot uitrekent. Ook op deze meter leest u in één oogopslag alle gegevens uit. Nadeel: duur; je kunt niet zien wat en hoeveel elk paneel afzonderlijk produceert. Het ding heeft een geheime resetknop (houd 'PV opbrengst' een tijdje ingedrukt!). Eigen stroomverbruik: verwaarloosbaar. Peperdure consumentenelektronica. Mijn eigen EM-600 ging na twee jaar stuk. Ik kreeg meteen een nieuwe van de leverancier, maar die is intussen ook gesneuveld.
Draadloos! De LI-12 van ALL4Solar bestaat uit een zendertje en een ontvanger/display. De zender zit in een zwart stekkerdoosje waarin u de stekker van uw zonnestroompanelen steekt. De display hangt u in de huiskamer. U meet vermogen, opbrengst in kWh en vermeden CO2 uitstoot Voordeel: uiterst gemakkelijk te installeren, geen draden. Nadeel: de ontvanger heeft drie penlight-batterijen nodig en verbruikt dus peperdure batterij-stroom. Als u voor 'groen' gaat zet u hier dus oplaadbare batterijen in. Ik kreeg er een ter beoordeling. Die ligt nu in de la omdat de afstand tussen de omvormer en de huiskamer zo groot is dat ik regelmatig storing kreeg.