Zonnestroompanelen in Nederland

duurzaamheid achter de meter

Kan er ooit genoeg wind en zon zijn?

Een van de interessantste berichtenmakers op X die ik volg is Martien Visser, lector aan de Hanzehogeschool en heel creatief in het presenteren van getalletjes over de energievoorziening in ons land. Gisteren constateerde Martien dat er in ons land gedurende een paar uur eigenlijk te veel vermogen aan zon en windenergie stond te dringen op het net, namelijk bij een nationale stroomvraag van 13 GW stond de productiecapaciteit uit hernieuwbare bronnen op iets van 24 GW. Tja, en wat doe je dan als netbeheerder? Exporteren? In Duitsland stond op het hoogtepunt van de dag ook al 33 GW aan zonnestroom te dringen op het net. Afschakelen? Wie weet. Kortom, als dat zo doorgaat met zonnestroom dan komen dagen met negatieve stroomprijzen heel vaak voor. Er is dus een business case in de maak voor het gebruiken van overtollig zonnestroomvermogen voor het produceren van groene waterstof. Vraag is: hoe lang gaat het duren voordat het uit kan met waterstofproductie. Moet ik een investeringsportfolio beginnen in fabrikanten van electrolyzers?

Martien Visser op X, 7 april 2024: Enorme opbrengst van zon en wind vanmiddag

O ja, als commentaar merkte iemand op: “… en hoe moet dat dan strakjes met vier extra kerncentrales?” Denkertje!

Twijfel vanwege thermische massa

Buiten is het 22 graden. Het is begin april. Een krul warme Saharalucht heeft weten door te dringen tot 52 graden Noorderbreedte. Is dit een fenomeen, een statistsiche outlier, of is dit een gevaarlijk symptoom voor klimaatverandering? Ik ben geneigd het laatste aan te nemen. Immers: de hele winter (welke winter?) was maand na maand warmer dan ooit. Begin april past goed in dat plaatje. Dat is geen haast geen statistisch fenomeen meer maar een stukje realiteit. Heeft het dan nog wel zin om voor heel veel geld een warmtepomp aan te schaffen, om die luttele kuubjes gas te vervangen die ik in mijn goed geisoleerde woning nog nodig heb om de winter (welke winter?) door te komen. Of: hoeveel vermogen moet die warmtepomp in hemelsnaam hebben als we Elfstedenwinters kunnen wegstrepen als een fenomeen van het verleden? Te veel vermogen en hij staat straks te pendelen als een bezetene.

Misschien is het beter een airco te kopen om de thermische massa van deze woning in het gareel te houden, straks in de zomer (ongetwijfeld een hete zomer!). Uiteraard van het single split type. Om in de winter (welke winter?) dat kleine beetje warmte te produceren dat ik nog nodig heb.

Mijn.bubbel

Superleuk! De Eneco Bespaar Bubbel. Eneco heeft een webapplicatie voor de smartphone gelanceerd om jou te laten zien hoeveel gas je met een hybride warmtepomp (van Eneco uiteraard) kan besparen. Een en ander wordt creatief ondersteund door een bubbel om je huis. Je moet wel adresgegevens invullen en de app toegang geven tot je camera. Dat is minder leuk. Aan wie verkoopt Eneco deze info?

Ik rende dus enthousiast naar buiten, maakte een plaatje van mijn woning en werd getrakteerd op 938 m3 gas per jaar te besparen. Dat is meer gas dan dat mijn woning in de  afgelopen 365 dagen verbruikt heeft. Ja, ik heb een gewone HR-cv ketel, en nee, ik heb geen warmteterugwinning, gewoon het raam open voor de ventilatie. En ja, ik kook met inductie en ja, ik heb een zonneboiler.

Met andere woorden: die geschatte besparing is een beetje over de top, maar de app proberen is onweerstaanbaar. En die bubbel: laten we eens even rekenen. Mijn huis is 10 meter vanaf de grond naar de nok. De helft daarvan is 5 meter, ofwel r, de straal van de bubbel. De formule voor de inhoud van een bol is  4/3 * π * r^3. Even rekenen…… 4/3*3,14*5*5*5 = 523 m3. De bubbel op het plaatje is in volume uitgedrukt de helft van de besparing die ze probeert voor te stellen.

Leuk grapje. 1 april?

Eneco’s bubbeltruc is te vinden op https://gasbespaarbubbel-ar.eneco.nl/ (betreden op eigen risisco)

Powerplay door Zonneplan

Zonneplan, aanbieder van zonnepanelen, heeft een marktniche gevonden. Ingrediënten: Zonnepanelen, dynamisch energiecontract, Zonneplan (natuurlijk) en (niet per sé) de thuisbatterij van Zonneplan. De firma heeft een algoritme bedacht (‘powerplay’) om jouw omvormer uit te schakelen bij negatieve stroomprijzen. Volgens de website van Zonneplan: “Het systeem schakelt automatisch naar de strategie met het hoogste rendement voor jou.” Met een appje zie je je inkomsten groeien! Zonneplan biedt ook een forse lithium-ijzerfosfaat thuisbatterij aan onder de naam Nexus, die je mee kan laten doen in Zonneplan’s powerplay. En als je helemaal geen zonnepanelen of accu’s hebt, ook dan kan je meeprofiteren van Zonneplan’s dynamische stroomcontract.

Ik ruik vernieuwing, namelijk dat het aanschaffen van een thuisbatterij door toepassing van powerplay-achtige algoritmes een stukje aantrekkelijker wordt. Zou best aardig zijn om mee te experimenteren ware het niet dat bij mij de full-electric warmtepomp eraan komt. En met zo’n ding denk ik dat ik nog even moet afzien van dynamische contracten en powerplays. Laat eerst de warmtepomp eens een jaartje draaien onder standaard omstandigheden. Het stookseizoen 2024-25 wordt mijn nulmeting.

Overigens: Duurzaam Nieuws noemde de actie van Zonneplan het “doorschuiven van de hete aardappel’, ofwel verminderen van netcongestie door particuliere klanten te laten investeren. Investeren in infrastructuur is een taak van netbeheerders, niet van avontuurlijke huisvaders, vindt Duurzaam Nieuws. Mee eens?

bericht in Duurzaam Nieuws: Serieus, zonnepanelen uitschakelen als de zon schijnt?
website Zonneplan: Automatische aansturing voor zonnepanelen

Gefeliciteerd, Ariane!

Mijn felicitaties gaan uit naar Ariane Lelieveld uit Rotterdam die de prijs in de wacht sleepte voor haar ‘Duurzaamste Huis in Nederland’ in de categorie Vooroorlogse Bouw. Het unieke van Ariane’s woning is dat het een appartement is. En die zijn notoir moeilijk te verduurzamen want je woont in een doos die is gestapeld met andere dozen tot een appartementengebouw. Er is een VvE en doe doet meestal moeilijk. Begin er maar eens aan. Ariane deed dat, en hoe! Toen ze het appartement kocht was het allemaal ouwe boel: een stokoude cv ketel, loden waterleidingen, meterkast met 2 groepen, enz. En dan nog eens in beschermd Rotterdams stadsgezicht. Eigenlijk Sysiphusarbeid, tegen de klippen op. Maar Ariane had daar maling aan en zette taai door. Het hele appartement werd aan de binnenzijde met duurzame materialen geïsoleerd, kreeg plafondverwarming/koeiling via een Vaillant warmtepomp. Glas werd HR+. De meterkast werd op de schop genomen. De gasmeter verdween in de Vlikobak. Er werd een jaar lang gebikkeld, en toen was het allemaal klaar: een uiterst duurzame en comfortabele full-electric wong met energielabel A++. Terecht met een prijs beloond. Viva Ariane!

De woning van Ariane is te bewonderen op de Nationale Duurzame Huizen Route

gasverbruik maart 2024

Nu het lente is, is het onweerstaanbaar om alle tellertjes eens te checken. Wat mij het meest verbaast is het gasverbruik. Oké, we stoken als een miezerige gierigaard (kamer-thermostaat op 18 graden en geen decimaal meer), maar dat deden we vorig jaar ook, vanwege Oekraine en het gegeven dat het LNG dat Gasunie mij aanbiedt ook niet echt schoon en vriendelijk is. Er is iets helemaal mis met het klimaat dat ik dat terugzie in de gasconsumptie. Een neergaande trend was dit stookseizoen al vanaf december zichtbaar.

Een en ander maakt overigens een goede casus voor een wamtepomp. Ik ga nu even een bierviltjesberekening toepassen. Er wordt gekookt op inductie. Warm tapwater komt in overvloed uit de zonneboiler, dus kan ik al het verbruikte aardgas toekennen aan verwarming. Totnogtoe in maart 53 m3 vermenigvuldigd met 9,77 (energieinhoud) maakt 518 kWh, en dat delen door 4 (COP) zou betekenen 129 kWh verbruik voor een warmtepomp, ofwel 6,2 kWh per dag. Dat is best te doen, dunkt mij omdat mijn [referentie] zonnepaneeltjes in de afgelopen 21 dagen 18 kWh produceerden. Blijft over: 129-18 = 111 kWh ofwel 5,3 kWh per dag af te rekenen met de energieleverancier. Hoe groener die stroom is hoe beter.

De alarmklok luidt; netbeheerders aan de klepel

Netbeheerders hebben het moeilijk. Ze weten niet precies waar ze aan toe zijn, en tegelijk zijn ze overrompeld door de zonnepanelen en zonnestroom die als lastige vliegen om hun oren zoemen en die prikken. Nu zijn zoemende vliegen en prikstroom nog daar aan toe, maar de echte uitdaging is die van toekomstige warmtenetten. Erg eenvoudig: waar een warmtenet komt, daar zijn straks geen warmtepompen die stroom slokken (wel inductiekookplaten en elektrische auto’s, maar die zouden er zonder warmtenet ook wel komen). Vergis je niet: warmte vertegenwoordigt de helft van de energiebehoefte van het huishouden. Warmte is belangrijk.

De alarmbel wordt geluid over warmtenetten. Op zich is een warmtenet prachtige infrastructuur die woningen op economische wijze van warmte kan voorzien. Die warmte kan restwarmte zijn, bijvoorbeeld van een afvalverbrandingsinstallatie, desnoods geothermie. Grote problemen ontstaan als die warmte aantoonbaar afkomstig is van fossiele bronnen. De ergste in die categorie is restwarmte van olieraffinaderijen in Rijnmond. Niet echt populair, om het met enig eufemisme te zeggen.

Waar het om draait is de manier waarop een warmtenet naar de consument wordt gepresenteerd, de financiēle constructie,  acceptatie en vervolgens snelheid van uitrol en penetratie. Penetratie moet >70% van de woningen zijn om rendabel te zijn.

Een fraai voorbeeld is mijn eigen gemeente, Leiden. Men is niet echt een front runner op het gebied van verduurzaming. Men sukkelt maar wat. Alle overleg duurt eindeloos. Neem het warmtebeleid. De gemeentelijke Warmtevisie was een jaar vertraagd en bevatte grote witte vlekken. Als winnaar in de visie kwam uit de bus een warmtenet, te voeden met afvalwarmte uit raffinaderijen in Rijnmond, en te exploiteren door een commerciële partij, Vattenfall. Gezien 40 jaar(!) ervaring met warmtenetten in de Merenwijk en Stevenshof eigenlijk een totaal onoriginele en bij voorbaat gedoemde dionsaurus-constructie. Tot overmaat van ramp is de planning dat de wijken met de meeste E, F en G labels pas na 2035 aangesloten worden.

Je kan er het opeten van je hoed op vergokken dat de mensen in de betrokken E, F en G wijken tegen 2035 al massaal aan de eigen, particuliere warmtepomp zijn gegaan. Of de boel grondig hebben geïsoleerd. Ook het aantal woningen met zonnepanelen neemt in die wijken nu al in rap tempo toe. Daardoor daalt de penetratieie van een warmtenet gemakkelijk tot een peil onder de kritische rentabiliteitsgrens van 70%. De netbeheerder moet intussen voor die wijken netverzwaring toepassen terwijl ze een tegelijk een bij voorbaat onrendabel warmtenet moeten ingraven. Arme netbeheerder. Dat krijg je met visieloze gemeenten. Luiden die klok!

Naar aanleiding van het bericht op SolarMagazine: “Het Dilemma | Zijn gemeenten te laat met keuzes verwarmen woonwijkeen?

Af- en uitknijpen (5)

Bij al dat gereken kom ik tóch telkens weer uit op een full-electric warmtepomp. Wat je namelijk altijd moet meerekenen is de investering in de woning. Je krijgt er én warmte én comfort voor terug, en als je je woning te koop zet een hogere verkoopprijs.

Als ik die arme stakkers zie op AVROTROS Radar in beschimmelde, tochtige en koude particuliere huurwoningen met beslagen enkel glas en geen spoor van isolatie (maar wel een hoop tocht en een hoge energierekening) dan denk ik dat het punt ‘comfort’ er duidelijk toe doet. Maar hoe verdisconteer je ‘comfort’ in een investerings berekening voor een warmtepomp? Niet druk over maken, diep ademhalen en die investering gewoon doen. Zo deed ik het ook in 2000 met de zonnepaneeltjes en daarvoor met spouwmuurisolatie, en van beide investeringen heb ik nooit spijt van gehad, integendeel. Investeringsrisco nemen betaalt zich soms wel eens uit. Al moet je er een leninkje voor afsluiten.

Goed dus: de full electric warmtepomp komt er gewoon. Compleet van het gas af gaan is de volgende beslissing, maar dat kan wachten tot de warmtepomp pico bello draait. Ik heb nog ergens op zolder een elektrisch kacheltje dat als backup kan dienen.

kijk op AVROTROS Radar, 18 maart 2024: Veel vaker enkel glas in particuliere huurwoning dan koopwoning: ‘Niet van deze tijd

⇒ even opletten op het plaatje: dit HR++ glas van mijn kantoortje was afgelopen winter aan de buitenkant bevroren!

Af- en uitknijpen (4)

Passief worden: woning écht goed geisoleerd maken, van het gas af, klein warmtepompje, wat zonnepanelen,  kan zó aantrekkelijk worden dat ik me afvraag of ik de 25.000 euro die mijn warmtepomp zou moeten kosten niet beter uitgegeven kan worden aan isolatiemateriaal, triple glas en een fijn superleuk houtkacheltje. Gaan we eens aan rekenen.

Af- en uitknijpen (3)

Je kan gaan zitten mopperen (en dat doen we ook) en energieboeren de schuld geven (hebben ze ook), maar je kan ook de vlucht vooruit nemen. De meeste energie geven we uit in de winter als de verwarming draait. Daar kan dus iets aan gebeuren. In de eerste plaats isoleren, isoleren, isoleren en na-isoleren. Hoe passiever jouw woning is hoe beter, want warmte die je niet kwijtraakt hoef je ook niet op te wekken of te importeren. Vervolgens de thermostaat strak afstellen en bingo, de energieboer heeft het nakijken! Er komen in ons land steeds meer woningen bij met een A+++ label. Die bewoners van die huizen hebben het goed begrepen.