Zonnestroompanelen in Nederland

duurzaamheid achter de meter

Meters en loggers

Het lijkt mij vrij natuurlijk dat eensp_meter_m eigenaar van zonnestroompanelen graag weet wat zijn dure panelent presteren en wat ze in de afgelopen tijd geproduceerd hebben. Onder ‘presteren’ versta ik het momentane vermogen. Dit wordt uitgedrukt in Watt (net zoals bij een lamp of een willekeurig apparaat). Een 300 Wp zonnepaneel kan bijvoorbeeld 0 Watt leveren (’s nachts), of 10 Watt (vroeg in de ochtend) of 300 Watt (12 uur ’s middags). Het vermogen dat een zonnepaneel afgeeft is dus per definitie variabel. Het maximumvermogen (gemeten in een testlaboratorium) wordt uitgedrukt in het aantal Wattpiek (Wp) dat op de sticker van het paneel staat. De productie is het vermogen vermenigvuldigd met de tijd. De uitkomst van dit rekensommetje is een aantal Watturen (Wh) of kilowatturen (kWh). Om de groene kWh-tjes gaat het, want die gaan af van uw elektriciteitsrekening!

Er bestaan verschillende manieren om te weten te komen of zonnestroompanelen stroom produceren en wat ze in in een gegeven periode hebben opgebracht. De meeste grote moderne omvormers loggen zelf hun productie. Via een netwerkinterface leest u die productie af op uw pc. Oudere of kleinere omvormers hebben geen eigen logging. Wellicht wilt u om privacyredenen niet dat uw omvormer gegevens de Cloud in stuurt. Daarnaast zou u bijvoorbeeld de productiegegevens willen vastleggen in een spreadsheet. Als u zoals ik meerdere panelen heeft met ieder een eigen omvormer is het prettig om te weten wat elk afzonderlijk paneel presteert.

Er bestaan twee soorten meters: professioneel (goed spul dat 20 jaar meegaat) en consumentenspul (goedkope elektronica, gaat hooguit 5 jaar mee). Zonnestroompanelen gaan heel lang mee; duurkoop is derhalve goedkoop. Metertjes moet u aflezen en de stand registreren. Er bestaan logging-systemen die het resigstreren voor u bijhouden en zelfs automatisch naar een server op het internet kunnen sturen. Via een webbrowser of een appje op uw smartphone of tablet ziet u de productie van het moment en de hele productiegeschiedenis van uw systeem. Veel hoeft dat niet te kosten.

Professionele meters


conradteller

Industriële teller voor montage op DIN-rail. Te koop o.a. bij Conrad (www.conrad.nl), artikelnummer 125392 – 89. Deze meter meet alleen opbrengst, niet het momentane vermogen. Goed en oerbetrouwbaar. Het ding kost bij Conrad een fortuin, maar u zult er geen spijt van hebben. Eigen stroomverbruik: nihil. Via e-Bay kunt u al voor pak-em-beet 20 euro een digitale kWh meter bemachtigen. Dit soort meters heeft een ledje en een aparte pulsuitgang om aan te sluiten op een pulsteller zoals de YouLess (zie hieronder).


sp_meter_mMijn favoriete oplossing, een tweedehandse, analoge elektriciteitsmeter (z.g. ferrarismeter), bij tijd en wijle voor een prikkie te koop bij de Kijkshop of bij een sloper. Als u de zegels verwijdert, het telwerkje terugdraait en hem a.h.w. ‘omgekeerd’ aansluit, houdt de meter keurig netjes vanaf nul de productie van uw panelen bij. Het ‘wieltje’ draait zodra er stroom door de meter gaat en staat ’s nachts stil. Hoe sneller het wieltje draait, hoe meer uw panelen op het moment opbrengen. Voordeel: bij aanschaf heel goedkoop. U ziet in één oogopslag of er elektriciteit wordt geproduceerd. Gevoelig vanaf pakweg 10 watt. Eigen stroomverbruik een paar Watt, en daarom op termijn dure oplossing (sluipverbruiker!).

elmeter_aansluiten

Het lijkt mij vrij normaal dat u wilt dat de getalletjes op de teller oplopen zodra uw panelen stroom produceren. Het wieltje van de meter draait bij het ophogen van de getallen altijd rechtsom. U sluit zo’n meter als volgt aan. Dit is een “omgekeerd” aansluitschema voor analoge meters. U sluit de omvormer aan op klemmetjes 1 en 4, terwijl op klemmetjes 2 en 3 de draden worden aangesloten die naar het lichtnet gaan. U kunt altijd testen door een lampfitting aan te sluiten op klemmetjes 1 en 4, een vette gloeilamp in de lampfitting te schroeven en het lichtnet aan te sluiten op klemmetjes 2 en 3.

Pas op! Pruts niet roekeloos met elektriciteit en elektriciteitsmeters. Weet wat u doet want u werkt met behoorlijk sterke wisselspanning. Het aansluiten van meters is eigenlijk werk voor iemend met opleiding tot electricien. Gebruik een eenfasemeter en geen draaistroommeter.


 

Comfortabel, draadloos en duur: Leuk te combineren met het meten van opbrengst of verbruik van andere apparaten in huis: de Plugwise. Deze plugjes zijn te koop in setjes van minimaal twee stuks, ze meten hoeveel stroom er door loopt en sturen de meetgegevens draadloos via een usb-stick naar uw pc. Die pc hoeft niet de hele dag aan te staan. Het Plugwise systeem is dus een veelvoudige logger. De software maakt o.a. verbruiksgrafieken. Oorspronkelijk ontworpen als verbruiksmonitor, maar de software kan tegenwoordig ook de opbrengst van zonnepanelen meten. Eigen stroomverbruik ca 0,2W per plug. Een oplossing die een paar duiten kost, maar die u gerust professioneel en veelzijdig kunt noemen. Kan ook worden gebruikt als sluipverbruik-killer en als schakelklok. Software helaas alleen in Windows-versie. www.plugwise.nl

Consumentenspul



Energy Check. De firma Conrad verkoopt interessante energiemeters onder de naam “Energy Check”. Ik heb er verschillende gehad (Energy Check 3000, tegenwoordig niet meer in het repertoire) en tweemaal een Voltcraft Energy logger 4000. Het aardige van de Energy Check 3000 was dat er binnenin twee draadjes (rood en zwart) verwisseld konden worden waardoor ik een puike, goedkope en redelijk betrouwbare opbrengstmeter had. Al deze apparaten gingen steevast na 5 jaar stuk, dwz het display deed het niet meer. Uit ergernis ben ik vanaf 2015 zelf gaan experimenteren met Arduino’s en pulstellers. Goedkoper en veel leuker. Zie het Arduinohoekje  op deze website


Loggers

Het is handig om gegevens automatisch vast te leggen en te bewaren. Ook kan het handig zijn om vanaf uw werk, vakantieadres of waar dan ook even via internet uw productie te inspecteren. Hiervoor bestaan verschillende mogelijkheden waarin ik twee soorten onderscheid: logging van bestaande meters en logging van omvormers. Van beide enige voorbeelden, maar de markt explodeert op dit moment door de komst van de slimme meter (die is dus kennelijk niet “slim” genoeg!).

Uit het enorme aanbod van logging systemen voor bestaande meters heb ik getest de QBox-mini en de YouLess. Van de omvormerloggers heb ik de FP4All logger voor de Soladin 600 omvormer getest


QBox-mini

qurrent_qbox_mini_01De QBox-mini van Qurrent arriveerde keurig op tijd, was uiterst verzorgd verpakt, en was vergezeld van een zeer duidelijke handleiding. De sensor (1) plakt u op het venstertje van een ferrarismeter, of op het ledje van een pulsmeter. De sensor is verbonden met het kastje (2) dat een netwerkaansluiting heeft en een stroomvoorziening. (3) is de handleiding. U heeft op de meetplek dus nodig: een netwerkaansluiting en een 230V stopcontact. De sensor telt het aantal omwentelingen per tijdseenheid van het wieltje van de ferrarismeter of het aantal pulsjes per tijdseenheid van de digitale meter, en het kastje geeft de gegevens door aan een server van Qurrent. Via uw persoonlijke webpagina ziet u de grafiekjes. Er is een appje voor de i-phone dat ook werkt op een i-pad. Voordeel: gemak van installatie, eenvoud, zeer goede helpdesk. Nadeel: alle gegevens komen op de Qurrent server en u kunt ze zelf niet downloaden. Ik vind dit laatste persoonlijk onacceptabel, hoe mooi het systeem er ook uitziet.

website: www.qurrent.nl


De YouLess is een klein en verschrikkellijk efficient systeempje dat eigenlijk is bedoeld voor het offline en online loggen van verbruik maar dat via een kleine aanpassing is te gebruiken voor het meten en loggen van zonnestroomproductie.

youless_02Dit zat in het pakketje dat YouLess mij toestuurde:

A. De sensor, een piepklein stukje elektronica met de sensor en met twee aanluitingen: netwerk en mini-USB.

B. De stroomvoorziening, een superzuinige adapter.

C. De stroomvoorzieningskabel (mini-USB)

D. Netwerkkabel voor verbinding met het thuisnetwerk

Item E:  Een digitale kilowattuurmeter voor plaatsing op een DIN-rail moet apart bij YouLess worden besteld. Deze meter is nodig als verzamelmeter voor de zonnestroomproductie en komt tussen het stekkerblok waarmee de omvormers hun stroom afgeven en het stopcontact van de zonnestroom-groep van uw meterkast. De DIN-rail zit niet bij de kWh meter en u moet hem zelf elders zien te verkrijgen.
youless_06

De YouLess plakt u via een klittenbandje op uw ferarrismeter of op de pulsmeter.

LET OP! Ik moest vreselijk opletten met de digitale kWh meter die als item E op verzoek wordt meegeleverd. Het bijsluitertje voor de correcte aansluiting was alleen begrijpelijk voor een installateur. Als u hem niet correct aansluit veroorzaakt u een perfecte kortsluiting met alle gevolgen van dien. Hier is het correcte aansluitschema om teruglevering te meten

youless_03_mHet plakken van de YouLess op de rand van de kWh meter waar het ledje zit zorgt voor nogal wat instabiliteit. Niet meer aankomen, en indien mogelijk dit torentje-bussekruit inbouwen in een eigen kastje: A is de sensor en de elektronica, het kloppende hartje van het hele meetapparaat. Hij is met klittenband bovenop de digitale kilowattuurmeter (B) bevestigd zodat de sensor de pulsjes van het ledje van de meter kan registreren. C is de DIN-rail waarop de kilowattuurmeter is gemonteerd, D de strooomvoorziening van de YouLess, E de netwerkkabel, F de stroomkabel vanaf de omvormers en G de stroomkabel richting stopcontact en meterkast.

U heeft met de YouLess alle mogelijkheden die u wilt: lokaal bemeteren, lokaal loggen, loggen via internet via de servers van PVoutput.org of Sonneneintrag.eu, port-forwarden naar een appje op Android of iOS apparaten. Wat wilt u nog meer? Belangrijk is voor mij dat u altijd en overal uw eigen gegevens kunt downloaden, lokaal opslaan en/of printen. U bent en blijft de baas over uw eigen data. Nadeel is dat andere mensen kunnen meekijken.
Website van youLess: www.YouLess.nl


De FP4All logger

fp4all_logging Ik had in 2013-14 het genoegen om gedurende een jaar een FP4All logger uit te testen. Hij heeft als testlogger precies een jaar de output van een Soladin 600 omvormer gemeten. Dat ging erg goed. Een FP4All logger heeft een eigen IP adres. Via dat IP adres kunt u via uw computer communiceren met uw logger. Alternatief (maar niet verplicht) is dat de logger zijn gegevens naar een server op het internet stuurt. Via een webinterface of via een Appje op uw tablet kunt u dan overal ter wereld en any time uw gegevens inzien. Er is ook een exportmogelijkheid van de gegevens naar een eigen spreadsheet. Privacy is dus gewaarborgd.

website: www.fp4all.org